मार्गदर्शक सिताराम ऐवाळे
# 💻🌐 अभियान क्रमांक – १२ पेमेंट, सोशल मीडिया, ई-मेल, ऑनलाइन शिक्षण, शासकीय संकेतस्थळे आणि विविध डिजिटल सुविधा आपल्या दैनंदिन जीवनाचाक, कामगार, स्वयंरोजगार करणारे तसेच सर्व समाजबांधवांसाठी डिजिटल साक्षरता आणि माहितीच्या सुरक्षित 🌐💻
# 🌟 डिजिटल व माहिती सेवा अभियान 🌟
### **“डिजिटल साक्षरता • योग्य माहिती • सुरक्षित तंत्रज्ञान • सक्षम समाज”**
📅 **विशेष पाच दिवसांचा अभ्यास, मार्गदर्शन व जनजागृती आराखडा**\
**दिनांक : १६ सप्टेंबर ते २० सप्टेंबर २०२६**
🏛️ **आयोजक : होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे**
👤 **संस्थापक अध्यक्ष : आदरणीय श्री. नामदेवराव श्रीरंग आयवळे**
💚 **सर्व मार्गदर्शन सेवा पूर्णपणे मोफत**
---
## 🌺 अभियानाची प्रस्तावना
आजच्या डिजिटल युगामध्ये मोबाईल, इंटरनेट, ऑनलाइन सेवा, डिजिटल पेमेंट, सोशल मीडिया, ई-मेल, ऑनलाइन शिक्षण, शासकीय संकेतस्थळे आणि विविध डिजिटल सुविधा आपल्या दैनंदिन जीवनाचा महत्त्वाचा भाग बनल्या आहेत.
डिजिटल तंत्रज्ञानामुळे माहिती आणि सेवा सहज उपलब्ध होत असल्या तरी **योग्य माहिती ओळखणे, अधिकृत स्रोतांचा वापर करणे, वैयक्तिक माहिती सुरक्षित ठेवणे आणि ऑनलाइन फसवणुकीपासून सावध राहणे** तितकेच महत्त्वाचे आहे.
ही गरज लक्षात घेऊन **“डिजिटल व माहिती सेवा अभियान”** आयोजित करण्यात येत आहे.
दिनांक **१६ ते २० सप्टेंबर २०२६** या पाच दिवसांच्या विशेष अभ्यासक्रमामध्ये विद्यार्थी, युवक-युवती, महिला, ज्येष्ठ नागरिक, पालक, कामगार, स्वयंरोजगार करणारे तसेच सर्व समाजबांधवांसाठी डिजिटल साक्षरता आणि माहितीच्या सुरक्षित वापराबाबत क्रमवार मार्गदर्शन करण्यात येईल.
या अभियानाचा मुख्य उद्देश **“डिजिटल सुविधा प्रत्येकापर्यंत आणि सुरक्षित डिजिटल वापर प्रत्येकासाठी”** हा आहे.
---
# 🎯 अभियानाची प्रमुख उद्दिष्टे
या अभियानाच्या माध्यमातून पुढील उद्दिष्टे साध्य करण्याचा प्रयत्न करण्यात येत आहे :
- डिजिटल तंत्रज्ञानाचा योग्य व जबाबदार वापर समजावून सांगणे.
- मोबाईल आणि इंटरनेटचा सुरक्षित वापर करण्याबाबत जनजागृती करणे.
- अधिकृत माहिती आणि चुकीची/अफवा स्वरूपाची माहिती यातील फरक समजून घेण्यास प्रोत्साहन देणे.
- शासकीय ऑनलाइन सेवांचा अधिकृत माध्यमातून वापर करण्याबाबत मार्गदर्शन करणे.
- डिजिटल पेमेंट आणि ऑनलाइन व्यवहारातील मूलभूत सुरक्षितता समजावून सांगणे.
- OTP, PIN, पासवर्ड आणि इतर संवेदनशील माहिती सुरक्षित ठेवण्याचे महत्त्व सांगणे.
- ऑनलाइन फसवणूक, बनावट लिंक, बनावट संदेश आणि संशयास्पद कॉलपासून सावध राहण्याबाबत जागरूकता निर्माण करणे.
- विद्यार्थ्यांना ऑनलाइन शिक्षण व माहिती शोधण्याच्या सुरक्षित पद्धतींबाबत मार्गदर्शन करणे.
- युवकांना डिजिटल कौशल्यांचा शिक्षण, रोजगार आणि व्यवसायासाठी उपयोग करण्यास प्रोत्साहन देणे.
- ज्येष्ठ नागरिक व डिजिटल सुविधा वापरण्यात अडचण येणाऱ्या व्यक्तींना मूलभूत डिजिटल साक्षरतेसाठी प्रोत्साहन देणे.
- सोशल मीडियाचा जबाबदार आणि सकारात्मक वापर करण्याबाबत जनजागृती करणे.
- डिजिटल माध्यमातून समाजहिताची अधिकृत व उपयुक्त माहिती अधिकाधिक लोकांपर्यंत पोहोचविणे.
---
# 📚 १६ ते २० सप्टेंबर २०२६
# विशेष पाच दिवसांचा अभ्यास आराखडा
## 📅 १६ सप्टेंबर — 📱 डिजिटल साक्षरता आणि मोबाईलचा सुरक्षित वापर
अभियानाच्या पहिल्या दिवशी डिजिटल तंत्रज्ञानाची प्राथमिक ओळख आणि मोबाईलचा सुरक्षित व जबाबदार वापर याबाबत मार्गदर्शन करण्यात येईल.
### अभ्यासाचे प्रमुख विषय
- डिजिटल साक्षरता म्हणजे काय?
- स्मार्टफोनचा दैनंदिन जीवनातील उपयोग.
- इंटरनेटचा योग्य वापर.
- मोबाईलमधील मूलभूत सेटिंग्जची माहिती.
- अॅप डाउनलोड करताना घ्यावयाची काळजी.
- अधिकृत अॅप आणि संशयास्पद अॅप ओळखण्याची प्राथमिक माहिती.
- मोबाईलमध्ये स्क्रीन लॉक व सुरक्षित पासकोड वापरणे.
- अनावश्यक अॅप्स व परवानग्या तपासणे.
- वैयक्तिक माहिती कोणत्या अॅपला द्यावी याबाबत सावधगिरी.
- सार्वजनिक Wi-Fi वापरताना आवश्यक काळजी.
- मोबाईल हरवल्यास प्राथमिक सुरक्षा उपाय.
### 🌟 आजचा संदेश
> **“डिजिटल साधनांचा वापर करा, पण माहितीच्या सुरक्षिततेला नेहमी प्रथम प्राधान्य द्या.”**
---
# 📅 १७ सप्टेंबर — 🔎 योग्य माहिती, ऑनलाइन शोध आणि डिजिटल माहितीची पडताळणी
इंटरनेटवर मोठ्या प्रमाणात माहिती उपलब्ध आहे. मात्र इंटरनेटवर उपलब्ध असलेली प्रत्येक माहिती खरी किंवा अधिकृत असेलच असे नाही.
या दिवशी **योग्य माहिती शोधणे, तिची पडताळणी करणे आणि अधिकृत स्रोत ओळखणे** याबाबत मार्गदर्शन करण्यात येईल.
### अभ्यासाचे प्रमुख विषय
- इंटरनेटवर योग्य माहिती कशी शोधावी?
- अधिकृत वेबसाइट कशी ओळखावी?
- शासकीय संकेतस्थळांची माहिती तपासणे.
- माहितीची तारीख आणि स्रोत तपासणे.
- एका माहितीवर विश्वास ठेवण्यापूर्वी अधिकृत स्रोत तपासणे.
- सोशल मीडियावरील अफवा आणि अप्रमाणित माहितीपासून सावध राहणे.
- चुकीची माहिती पुढे पाठवण्यापूर्वी पडताळणी करणे.
- बनावट वेबसाइट किंवा बनावट सरकारी योजना ओळखण्याची प्राथमिक माहिती.
- जाहिरात, बातमी आणि अधिकृत सूचना यातील फरक समजून घेणे.
- फोटो, व्हिडिओ किंवा संदेश पाहून लगेच निष्कर्ष न काढणे.
### 📌 विशेष संदेश
> **“माहिती मिळवणे महत्त्वाचे आहे; पण योग्य माहिती ओळखणे त्याहून महत्त्वाचे आहे.”**
---
# 📅 १८ सप्टेंबर — 🏛️ डिजिटल शासकीय सेवा आणि ऑनलाइन अर्ज प्रक्रिया
आज अनेक शासकीय सेवा ऑनलाइन उपलब्ध आहेत. त्यामुळे नागरिकांनी अधिकृत डिजिटल माध्यमांचा योग्य वापर करण्याबाबत प्राथमिक माहिती असणे उपयुक्त ठरते.
### अभ्यासाचे प्रमुख विषय
- शासकीय ऑनलाइन सेवांची प्राथमिक माहिती.
- अधिकृत शासकीय वेबसाइट ओळखणे.
- ऑनलाइन अर्ज करण्यापूर्वी आवश्यक कागदपत्रांची तयारी.
- अर्जातील नाव, जन्मतारीख, पत्ता व इतर माहिती काळजीपूर्वक भरणे.
- कागदपत्रांची स्पष्ट डिजिटल प्रत तयार करणे.
- ऑनलाइन अर्जाची पावती जतन करणे.
- अर्ज क्रमांक व संदर्भ क्रमांक सुरक्षित ठेवणे.
- अर्जाची स्थिती अधिकृत माध्यमातून तपासणे.
- ऑनलाइन प्रमाणपत्र किंवा दस्तऐवज मिळाल्यास त्याची सुरक्षित प्रत ठेवणे.
- अनधिकृत व्यक्ती किंवा एजंटकडून मिळालेल्या माहितीवर अवलंबून न राहता संबंधित अधिकृत विभागाकडून माहिती घेणे.
### 📂 डिजिटल कागदपत्र व्यवस्थापन
नागरिकांनी आवश्यक कागदपत्रांच्या डिजिटल प्रती सुरक्षितपणे जतन करण्याची सवय लावावी.
उदा.:
- शैक्षणिक कागदपत्रे
- ओळखपत्रे
- प्रमाणपत्रे
- अर्जाच्या पावत्या
- महत्त्वाचे शासकीय संदर्भ क्रमांक
- आवश्यक संपर्क माहिती
**डिजिटल प्रत ठेवताना वैयक्तिक माहितीची गोपनीयता आणि सुरक्षितता कायम राखणे आवश्यक आहे.**
---
# 📅 १९ सप्टेंबर — 🔐 डिजिटल सुरक्षा, ऑनलाइन फसवणूक आणि सुरक्षित व्यवहार
डिजिटल सुविधांचा वापर करताना सुरक्षा ही अत्यंत महत्त्वाची बाब आहे.
या दिवशी ऑनलाइन फसवणूक आणि डिजिटल सुरक्षिततेबाबत विशेष जनजागृती करण्यात येईल.
### अभ्यासाचे प्रमुख विषय
- OTP म्हणजे काय आणि तो गोपनीय का ठेवावा?
- ATM PIN व UPI PIN सुरक्षित ठेवण्याचे महत्त्व.
- पासवर्ड सुरक्षित ठेवण्याच्या प्राथमिक पद्धती.
- संशयास्पद लिंकवर क्लिक न करणे.
- बनावट KYC संदेशांपासून सावध राहणे.
- बनावट बँक अधिकारी किंवा ग्राहकसेवा प्रतिनिधींच्या कॉलपासून सावध राहणे.
- लॉटरी, बक्षीस, नोकरी किंवा गुंतवणुकीच्या नावाखाली होणाऱ्या फसवणुकीपासून सावध राहणे.
- सोशल मीडिया अकाउंट सुरक्षित ठेवणे.
- बनावट प्रोफाइल व संशयास्पद फ्रेंड रिक्वेस्टबाबत दक्षता.
- ऑनलाइन व्यवहार करण्यापूर्वी प्राप्तकर्त्याची माहिती तपासणे.
- संशयास्पद व्यवहार झाल्यास तातडीने संबंधित अधिकृत संस्थेशी संपर्क साधणे.
### 🚨 अत्यंत महत्त्वाची सूचना
**OTP, UPI PIN, ATM PIN, CVV, पासवर्ड किंवा बँक खात्याची गोपनीय माहिती कोणत्याही अनोळखी व्यक्तीला देऊ नये.**
कोणत्याही संशयास्पद फोन, लिंक किंवा संदेशामुळे घाईघाईने आर्थिक व्यवहार करू नये.
### 🔐 आजचा संदेश
> **“थांबा • तपासा • मगच क्लिक करा किंवा व्यवहार करा.”**
---
# 📅 २० सप्टेंबर — 💼 डिजिटल कौशल्य, शिक्षण, रोजगार, समाजसेवा व अभियानाचा समारोप
अभियानाच्या अंतिम दिवशी डिजिटल तंत्रज्ञानाचा उपयोग **शिक्षण, रोजगार, व्यवसाय, माहिती सेवा आणि समाजहितासाठी** कसा करता येईल याबाबत मार्गदर्शन करण्यात येईल.
### अभ्यासाचे प्रमुख विषय
- ऑनलाइन शिक्षणाच्या संधी.
- डिजिटल माध्यमातून कौशल्य विकास.
- रोजगाराच्या संधी शोधण्यासाठी डिजिटल साधनांचा वापर.
- ऑनलाइन बायोडाटा व रोजगार अर्जाची प्राथमिक माहिती.
- स्वयंरोजगार आणि व्यवसायासाठी डिजिटल माध्यमांचा वापर.
- सोशल मीडिया व डिजिटल मार्केटिंगची प्राथमिक माहिती.
- समाजोपयोगी माहिती डिजिटल माध्यमातून पोहोचविणे.
- ऑनलाइन बैठका व डिजिटल संवाद.
- ई-मेलचा व्यावसायिक व शैक्षणिक वापर.
- डिजिटल माध्यमातून सकारात्मक समाजजागृती.
- विद्यार्थ्यांसाठी डिजिटल अभ्यास साधनांचा योग्य वापर.
- डिजिटल व्यसनापासून सावध राहण्याचे महत्त्व.
- स्क्रीन टाइमचे संतुलन.
- मागील चार दिवसांच्या अभ्यासाचा आढावा.
- प्रश्नोत्तर व शंका समाधान.
- पुढील डिजिटल जनजागृती उपक्रमांची दिशा.
### 🌟 आजचा संदेश
> **“डिजिटल कौशल्यातून ज्ञान, ज्ञानातून संधी आणि संधीमधून सक्षम भविष्य.”**
---
# 👨🎓 विद्यार्थ्यांसाठी विशेष मार्गदर्शन
विद्यार्थ्यांनी डिजिटल माध्यमांचा केवळ मनोरंजनासाठी वापर न करता शिक्षणून कोणीही वंचित राहू नये, यासाठी प्रत्येक सुशिक्षित व डिजिटल साक्षर नागरिकाने आपल्या कुटुंबातील ज्य आणि कौशल्य विकासासाठी अधिकाधिक उपयोग करावा.
### विद्यार्थ्यांनी :
- अधिकृत शैक्षणिक स्रोतांचा वापर करावा.
- ऑनलाइन अभ्यासक्रमांची माहिती तपासावी.
- डिजिटल नोट्स व्यवस्थित जतन कराव्यात.
- शैक्षणिक ई-मेलचा योग्य वापर करावा.
- ऑनलाइन परीक्षांमध्ये नियमांचे पालन करावे.
- चुकीची किंवा अप्रमाणित माहिती अभ्यासासाठी वापरू नये.
- सोशल मीडिया वापरासाठी वेळेचे नियोजन करावे.
---
# 💼 युवकांसाठी डिजिटल रोजगार व कौशल्य विकास
डिजिटल कौशल्ये आजच्या रोजगार क्षेत्रात उपयुक्त ठरू शकतात.
### अभ्यासाचे विषय
- संगणकाचे मूलभूत ज्ञान.
- इंटरनेटचा व्यावसायिक वापर.
- ई-मेल व ऑनलाइन संवाद.
- ऑनलाइन बायोडाटा तयार करण्याची प्राथमिक माहिती.
- रोजगाराच्या संधी शोधण्याच्या पद्धती.
- ऑनलाइन कौशल्य प्रशिक्षण.
- डिजिटल सेवा व स्वयंरोजगाराच्या शक्यता.
- व्यवसायासाठी सोशल मीडिया वापर.
- डिजिटल ग्राहकसेवेची प्राथमिक माहिती.
- ऑनलाइन कामाच्या संधी शोधताना फसवणूक टाळण्याची काळजी.
> **“डिजिटल कौशल्य हे आजच्या काळातील महत्त्वाचे रोजगार कौशल्य आहे.”**
---
# 👴👵 ज्येष्ठ नागरिकांसाठी डिजिटल साक्षरता
ज्येष्ठ नागरिकांनाही डिजिटल सेवांचा आत्मविश्वासाने वापर करता यावा, यासाठी कुटुंबातील युवकांनी त्यांना आवश्यक मदत करावी.
### विशेष मार्गदर्शन
- मोबाईल वापर.
- व्हिडिओ कॉल.
- डिजिटल पेमेंटची प्राथमिक माहिती.
- ऑनलाइन शासकीय माहिती शोधणे.
- डॉक्टर किंवा सेवांशी ऑनलाइन संपर्काची प्राथमिक माहिती.
- संशयास्पद फोन व संदेश ओळखणे.
- OTP आणि PIN सुरक्षित ठेवणे.
### 🌺 संदेश
> **“तंत्रज्ञानाची भीती नको; योग्य माहिती आणि सुरक्षित वापराची सवय हवी.”**
---
# 🔐 डिजिटल सुरक्षिततेचे १० सुवर्ण नियम
1. **OTP कोणालाही सांगू नका.**
2. **UPI PIN किंवा ATM PIN शेअर करू नका.**
3. **संशयास्पद लिंकवर क्लिक करू नका.**
4. **अनोळखी व्यक्तीला वैयक्तिक माहिती देऊ नका.**
5. **अधिकृत वेबसाइट व अॅपचाच वापर करा.**
6. **अनोळखी व्यक्तीच्या सांगण्यावरून कोणताही आर्थिक व्यवहार करू नका.**
7. **संशयास्पद ऑफर, बक्षिसे किंवा लॉटरीच्या संदेशांवर विश्वास ठेवू नका.**
8. **महत्त्वाच्या खात्यांसाठी मजबूत आणि वेगवेगळे पासवर्ड वापरा.**
9. **महत्त्वाची डिजिटल कागदपत्रे सुरक्षित ठिकाणी जतन करा.**
10. **फसवणूक झाल्याचा संशय असल्यास तातडीने संबंधित अधिकृत यंत्रणेशी संपर्क साधा.**
---
# 🌐 डिजिटल माहिती सेवा वापरताना विशेष काळजी
ऑनलाइन माहिती घेताना प्रत्येक नागरिकाने स्वतःला काही प्रश्न विचारावेत :
**ही माहिती कुठून आली आहे?**
**स्रोत अधिकृत आहे का?**
**माहिती कधी प्रकाशित झाली आहे?**
**याची दुसऱ्या अधिकृत स्रोताकडून पडताळणी करता येते का?**
**ही माहिती पुढे पाठवण्यापूर्वी तिची खात्री केली आहे का?**
### 🌟 लक्षात ठेवा
> **“Forward करण्यापूर्वी Verify करा.”**
---
# 📢 समाजबांधवांसाठी विशेष आवाहन
डिजिटल युगामध्ये माहितीपासून कोणीही वंचित राहू नये, यासाठी प्रत्येक सुशिक्षित व डिजिटल साक्षर नागरिकाने आपल्या कुटुंबातील ज्येष्ठ, महिला, विद्यार्थी आणि डिजिटल सुविधा वापरण्यात अडचण येणाऱ्या व्यक्तींना आवश्यक मदत करावी.
आपल्या परिसरातील नागरिकांना :
- अधिकृत माहिती शोधण्यास,
- ऑनलाइन अर्ज समजून घेण्यास,
- डिजिटल सुरक्षा पाळण्यास,
- ऑनलाइन फसवणूक टाळण्यास,
- डिजिटल सेवांचा सकारात्मक वापर करण्यास
प्रोत्साहित करावे.
---
# 🌱 अभियानाचा सामाजिक संकल्प
या पाच दिवसांच्या अभियानातून पुढील संकल्प करूया :
> **“डिजिटल सुविधा शिकूया.”**
> **“योग्य माहिती तपासूया.”**
> **“ऑनलाइन फसवणुकीपासून सावध राहूया.”**
> **“तंत्रज्ञानाचा उपयोग शिक्षण, रोजगार आणि समाजहितासाठी करूया.”**
> **“डिजिटल ज्ञान स्वतःपुरते मर्यादित न ठेवता गरजूंपर्यंत पोहोचवूया.”**
---
# 🌟 अभियानाचा मुख्य संदेश
### **“डिजिटल साक्षर बना • योग्य माहिती मिळवा • सुरक्षित व्यवहार करा • तंत्रज्ञानाचा सकारात्मक वापर करा.”**
> **“डिजिटल ज्ञान ही आजची गरज आहे; डिजिटल सुरक्षितता ही प्रत्येकाची जबाबदारी आहे.”**
> **“योग्य माहिती, सुरक्षित तंत्रज्ञान आणि जबाबदार डिजिटल नागरिक — सक्षम समाजाची ओळख.”**
---
# 🏛️ आयोजक
## **होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे**
🏅 **ISO 9001:2015 आंतरराष्ट्रीय गुणवत्ता व्यवस्थापन प्रणाली मानांकन प्राप्त संस्था**
👤 **संस्थापक अध्यक्ष**\
**आदरणीय श्री. नामदेवराव श्रीरंग आयवळे**
🌟 **१३ समाजहित अभियान**
💚 **सर्व सेवा पूर्णपणे मोफत**
📚 **शिक्षण • संघटन • स्वाभिमान**
---
# 🌺 अंतिम आवाहन
🙏 **होलार समाजातील सर्व विद्यार्थी, युवक-युवती, महिला, पालक, ज्येष्ठ नागरिक आणि समाजबांधवांनी “डिजिटल व माहिती सेवा अभियान” या विशेष पाच दिवसांच्या अभ्यास व जनजागृती उपक्रमाचा लाभ घ्यावा.**
ही माहिती आपल्या कुटुंबातील आणि परिसरातील प्रत्येक नागरिकापर्यंत पोहोचवावी.
**स्वतः डिजिटल साक्षर व्हा, इतरांना डिजिटल साक्षर करा आणि सुरक्षित डिजिटल समाजनिर्मितीत योगदान द्या.**
### 💻🌐 **“ज्ञान डिजिटल असो, माहिती अधिकृत असो आणि प्रत्येक व्यवहार सुरक्षित असो!”** 🌐💻
✊ **जय भीम • जय संविधान • जय भारत • जय होलार 🇮🇳**
🙏🌹 **धन्यवाद!** 🌹🙏