होलार समाज जात प्रमाणपत्र व जात पडताळणी मार्गदर्शन अभियान अभियान क्रमांक तीन

 🌺 होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे 🌺

# 🌺 होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे 🌺

## ISO 9001:2015 आंतरराष्ट्रीय गुणवत्ता व्यवस्थापन प्रणाली मानांकन प्राप्त संस्था

**संस्थापक अध्यक्ष : आदरणीय श्री. नामदेव श्रीरंग आयवळे**

# समाजहित अभियान — जात प्रमाणपत्र व जात पडताळणी मार्गदर्शन अभियान

## विशेष १० दिवसीय अभ्यास व मार्गदर्शन आराखडा — दुसरा टप्पा

**कालावधी : २१ ऑक्टोबर ते ३० ऑक्टोबर २०२६**

### *जात प्रमाणपत्र आणि जात वैधता प्रक्रियेविषयी योग्य माहिती मिळवा; कागदपत्रे समजून घ्या, अडचणींच्या निराकरणासाठी योग्य मार्ग जाणून घ्या!*

**शिक्षण • संघटन • स्वाभिमान**

---

## १. अभियानाची पार्श्वभूमी

जात प्रमाणपत्र आणि जात वैधता प्रमाणपत्र ही अनेक विद्यार्थ्यांसाठी, युवक-युवतींसाठी, नोकरीच्या इच्छुकांसाठी तसेच शासकीय योजनांचा लाभ घेऊ इच्छिणाऱ्या पात्र नागरिकांसाठी महत्त्वाची कागदपत्रे आहेत. मात्र, योग्य माहितीचा अभाव, जुन्या अभिलेखांमधील नोंदी, कागदपत्रांची अपूर्णता, नाव किंवा आडनावातील तफावत, नातेसंबंध सिद्ध करणारे पुरावे आणि ऑनलाइन अर्ज प्रक्रियेबाबतच्या अडचणींमुळे अनेकांना अडथळ्यांना सामोरे जावे लागते.

या बाबी लक्षात घेऊन **होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे** यांच्या वतीने जात प्रमाणपत्र व जात पडताळणी मार्गदर्शन अभियानाचा दुसरा टप्पा आयोजित करण्यात येत आहे.

या अभियानाचा मुख्य उद्देश समाजातील नागरिकांपर्यंत विश्वासार्ह माहिती पोहोचवणे, आवश्यक कागदपत्रांची पूर्वतयारी करण्यास प्रोत्साहन देणे, अर्ज प्रक्रियेची माहिती देणे आणि अडचणींच्या वेळी कोणत्या सक्षम शासकीय कार्यालयाशी संपर्क साधावा याबाबत मार्गदर्शन करणे हा आहे.

## २. अभियानाची प्रमुख उद्दिष्टे

१. जात प्रमाणपत्र आणि जात वैधता प्रमाणपत्र यांतील फरक समजावून सांगणे.

२. अर्ज करण्याची प्रक्रिया, संबंधित कार्यालये आणि अधिकृत ऑनलाइन पोर्टल यांची माहिती देणे.

३. अर्जदाराने स्वतःची व कुटुंबातील संबंधित व्यक्तींची जुनी शैक्षणिक, महसुली आणि इतर उपलब्ध अभिलेखे व्यवस्थित संकलित करण्याबाबत मार्गदर्शन करणे.

४. वडील, आजोबा किंवा इतर रक्तसंबंधातील नातेवाईकांच्या उपलब्ध अभिलेखांचे महत्त्व समजावून सांगणे.

५. नाव, आडनाव, जन्मतारीख, गाव किंवा जात नोंदींमध्ये तफावत असल्यास तिचे स्वरूप समजून घेऊन योग्य पुरावे कसे शोधावेत याबाबत माहिती देणे.

६. अर्जातील त्रुटी, अपूर्ण कागदपत्रे, प्रलंबित अर्ज आणि हरकती यांसंबंधी अधिकृत प्रक्रियेची माहिती देणे.

७. विद्यार्थ्यांना, पालकांना आणि युवकांना वेळेत कागदपत्रांची तयारी करण्याबाबत जागरूक करणे.

८. समाजबांधवांनी अप्रमाणित माहिती किंवा अनधिकृत व्यक्तींवर अवलंबून न राहता अधिकृत शासकीय मार्गांचा वापर करावा यासाठी जनजागृती करणे.

## ३. विशेष १० दिवसीय अभ्यास व मार्गदर्शन आराखडा

### 📅 दिवस १ — २१ ऑक्टोबर २०२६

**जात प्रमाणपत्र आणि जात वैधता प्रमाणपत्र : मूलभूत माहिती**

* जात प्रमाणपत्र आणि जात वैधता प्रमाणपत्र यांतील फरक.

* दोन्ही प्रमाणपत्रांची आवश्यकता कोणत्या परिस्थितीत लागू होऊ शकते?

* शिक्षण, प्रवेश, नोकरी आणि इतर संबंधित प्रयोजनांसाठी प्रमाणपत्रांची भूमिका.

* अर्जदाराने आपल्या प्रकरणाची गरज आधी समजून घेण्याचे महत्त्व.

### 📅 दिवस २ — २२ ऑक्टोबर २०२६

**जात प्रमाणपत्रासाठी अर्ज आणि आवश्यक कागदपत्रांची पूर्वतयारी**

* अर्जदाराची ओळख आणि पत्त्याचा पुरावा.

* शाळा सोडल्याचा दाखला, जन्म नोंद आणि उपलब्ध शैक्षणिक अभिलेखे.

* वडील, आजोबा किंवा संबंधित नातेवाईकांचे उपलब्ध जुने अभिलेख.

* गाव, महसूल किंवा स्थानिक स्वराज्य संस्थांमधील उपलब्ध नोंदी.

* अधिकृत पोर्टलवरील अद्ययावत कागदपत्रांची यादी तपासण्याचे महत्त्व.

*टीप : प्रत्येक प्रकरणासाठी आवश्यक कागदपत्रे वेगवेगळी असू शकतात. अंतिम यादी संबंधित सक्षम प्राधिकरणाच्या लागू नियमांनुसार तपासावी.*

### 📅 दिवस ३ — २३ ऑक्टोबर २०२६

**जुने अभिलेख आणि जात नोंदींचे महत्त्व**

* जुने शाळेचे दाखले आणि प्रवेश नोंदवहीतील नोंदी.

* जन्म-मृत्यू नोंदी, महसुली अभिलेख आणि उपलब्ध शासकीय सेवा अभिलेखे.

* जुन्या नोंदींमधील शब्दरचना किंवा तपशील काळजीपूर्वक तपासणे.

* अभिलेखांची प्रमाणित प्रत मिळविण्यासाठी संबंधित कार्यालयाशी संपर्क साधणे.

* मूळ कागदपत्रे सुरक्षित ठेवणे आणि आवश्यकतेनुसार प्रती तयार करणे.

### 📅 दिवस ४ — २४ ऑक्टोबर २०२६

**कुटुंबातील नातेसंबंध आणि वंशावळ सिद्ध करणारे पुरावे**

* अर्जदार आणि संबंधित नातेवाईक यांच्यातील नातेसंबंध स्पष्ट करणे.

* कुटुंबातील उपलब्ध प्रमाणपत्रे व शैक्षणिक अभिलेख तपासणे.

* वडील, आजोबा किंवा इतर नातेवाईकांच्या नोंदींची उपयुक्तता समजून घेणे.

* नातेसंबंध सिद्ध करण्यासाठी लागू नियमांनुसार आवश्यक पुरावे गोळा करणे.

* केवळ नातेसंबंध असल्यामुळे प्रत्येक नातेवाईकाचा अभिलेख आपोआप निर्णायक ठरत नाही, हे लक्षात घेणे.

### 📅 दिवस ५ — २५ ऑक्टोबर २०२६

**नाव, आडनाव, जन्मतारीख किंवा जात नोंदीतील तफावत**

* वेगवेगळ्या कागदपत्रांमध्ये नाव किंवा आडनाव वेगळे असल्यास काय तपासावे?

* जुन्या नोंदींतील लेखनभेद आणि इतर विसंगती ओळखणे.

* नावबदल असल्यास राजपत्र किंवा इतर लागू पुरावे तपासणे.

* चुकीची नोंद दुरुस्त करण्यासाठी संबंधित अभिलेख ठेवणाऱ्या कार्यालयाची प्रक्रिया समजून घेणे.

* कोणतीही नोंद स्वतःहून बदलणे किंवा खोटी माहिती सादर करणे टाळणे.

### 📅 दिवस ६ — २६ ऑक्टोबर २०२६

**जात वैधता प्रमाणपत्रासाठी ऑनलाइन अर्ज प्रक्रिया**

* संबंधित अधिकृत पोर्टलवर नोंदणी आणि लॉगिन.

* अर्जदाराची माहिती अचूक भरताना घ्यावयाची काळजी.

* लागू अर्जप्रकार आणि आवश्यक कागदपत्रे तपासणे.

* कागदपत्रे अपलोड करणे, अर्ज सादर करणे आणि अर्जाची पोच सुरक्षित ठेवणे.

* अर्ज क्रमांकाच्या मदतीने अर्जाची सद्यस्थिती तपासणे.

**अधिकृत पोर्टल :** [https://cvc.barti.in/](https://cvc.barti.in/)

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संशोधन व प्रशिक्षण संस्था (BARTI) यांच्या पोर्टलवरील सूचनेनुसार, जात वैधता प्रमाणपत्रासाठी अर्ज सादर करणे आणि अर्जाची सद्यस्थिती तपासण्यासाठी १३ ऑक्टोबर २०२६ पासून नवीन पोर्टल वापरण्याची सूचना देण्यात आली आहे. अर्ज करण्यापूर्वी पोर्टलवरील अद्ययावत सूचना तपासाव्यात.

### 📅 दिवस ७ — २७ ऑक्टोबर २०२६

**अर्जातील त्रुटी, हरकती आणि अतिरिक्त कागदपत्रांची मागणी**

* अर्जामध्ये कोणती माहिती अपूर्ण राहिली आहे हे तपासणे.

* कार्यालयाकडून आलेली सूचना किंवा हरकत काळजीपूर्वक वाचणे.

* मागितलेली कागदपत्रे कोणत्या कार्यालयातून मिळू शकतात हे समजून घेणे.

* अर्जदाराने सादर केलेल्या कागदपत्रांच्या प्रती व अर्जाची पोच जतन करणे.

* उत्तर किंवा पूर्तता करण्यासाठी संबंधित कार्यालयाने दिलेल्या मुदतीचे पालन करणे.

### 📅 दिवस ८ — २८ ऑक्टोबर २०२६

**प्रलंबित प्रकरणे आणि अर्जाची सद्यस्थिती**

* अर्ज प्रलंबित असल्यास त्याचा टप्पा तपासणे.

* अर्ज क्रमांक, अर्जाची तारीख आणि संबंधित कार्यालयाची माहिती तयार ठेवणे.

* अधिकृत पोर्टलवर उपलब्ध स्थिती आणि सूचनांची पडताळणी करणे.

* आवश्यक असल्यास संबंधित सक्षम कार्यालयाशी लेखी संपर्क साधणे.

* पाठपुरावा करताना अर्जाच्या प्रती, पोच आणि प्राप्त उत्तरांची नोंद ठेवणे.

### 📅 दिवस ९ — २९ ऑक्टोबर २०२६

**अडचणींच्या वेळी योग्य शासकीय मार्ग आणि पारदर्शकता**

* जात प्रमाणपत्राशी संबंधित प्रश्नांसाठी संबंधित सक्षम महसूल प्राधिकरणाशी संपर्क साधणे.

* जात वैधता प्रकरणासाठी संबंधित जात प्रमाणपत्र पडताळणी समितीच्या सूचनांचे पालन करणे.

* अर्ज नाकारला असल्यास आदेशातील कारणे समजून घेणे.

* लागू नियमांनुसार उपलब्ध पुनर्विचार, अपील किंवा इतर कायदेशीर पर्यायांची माहिती संबंधित प्राधिकरण किंवा पात्र कायदेविषयक तज्ज्ञाकडून घेणे.

* प्रत्येक अर्जदाराने आपल्या प्रकरणाचा पाठपुरावा अधिकृत आणि पारदर्शक पद्धतीने करणे.

### 📅 दिवस १० — ३० ऑक्टोबर २०२६

**पुनरावलोकन, प्रश्नोत्तरे आणि पुढील कार्यवाही**

* मागील नऊ दिवसांतील महत्त्वाच्या विषयांचा आढावा.

* उपलब्ध कागदपत्रांची वैयक्तिक तपासणी यादी तयार करणे.

* कोणती कागदपत्रे मिळवायची आहेत याची नोंद करणे.

* ऑनलाइन अर्ज किंवा प्रलंबित प्रकरणासाठी पुढील अधिकृत पाऊल निश्चित करणे.

* समाजबांधवांच्या सामान्य प्रश्नांवर माहितीची देवाणघेवाण करणे.

* आवश्यकतेनुसार संबंधित सक्षम कार्यालयाकडून अद्ययावत मार्गदर्शन घेणे.

**महत्त्वाची सूचना :** हा दहा दिवसीय आराखडा जनजागृती आणि अभ्यासासाठी आहे. प्रत्येक दिवशी प्रत्यक्ष शासकीय कार्यालयात शिबिर, अर्ज निकाली काढणे किंवा प्रमाणपत्र देणे याची हमी या आराखड्यात अभिप्रेत नाही.

## ४. अर्जदारांनी कोणती कागदपत्रे तपासून ठेवावीत?

प्रकरणाच्या स्वरूपानुसार पुढील कागदपत्रे उपयोगी ठरू शकतात:

* अर्जदाराचा शाळा सोडल्याचा दाखला आणि उपलब्ध शैक्षणिक नोंदी.

* जन्म नोंद किंवा जन्म-मृत्यू नोंदवहीतील संबंधित उतारे.

* वडील, आजोबा किंवा संबंधित नातेवाईकांचे शाळेचे दाखले अथवा प्रवेश नोंदी.

* उपलब्ध जुने महसुली अभिलेख किंवा गाव नोंदी.

* संबंधित नातेवाईकांचे जात प्रमाणपत्र किंवा जात वैधता प्रमाणपत्र, उपलब्ध असल्यास.

* नातेसंबंध सिद्ध करणारे लागू पुरावे.

* अर्जदाराचा ओळखीचा आणि पत्त्याचा पुरावा.

* अर्जाची प्रत, पोचपावती, अर्ज क्रमांक आणि कार्यालयाकडून प्राप्त सूचना.

* नावबदल किंवा इतर तफावत असल्यास संबंधित अधिकृत पुरावे.

**ही सर्व कागदपत्रे प्रत्येक अर्जासाठी अनिवार्य आहेत असे समजू नये.** अर्जदाराची जात, अर्जाचा प्रकार, लागू नियम आणि संबंधित प्राधिकरणाच्या सूचनांनुसार कागदपत्रांची आवश्यकता बदलू शकते. अंतिम आणि अद्ययावत यादी अधिकृत पोर्टलवरून तपासावी.

जात प्रमाणपत्रासाठी महाराष्ट्र शासनाच्या आपले सरकार पोर्टलवरील अधिकृत माहिती येथे पाहता येईल:

[https://aaplesarkar.mahaonline.gov.in/](https://aaplesarkar.mahaonline.gov.in/)

## ५. होलार समाजबांधवांनी विशेष काळजी घ्यावी

समाजातील नागरिकांनी जात प्रमाणपत्र किंवा जात वैधता प्रमाणपत्रासाठी अर्ज करताना पुढील बाबी लक्षात ठेवाव्यात:

१. उपलब्ध जुने अभिलेख काळजीपूर्वक तपासावेत आणि शक्य असल्यास प्रमाणित प्रती मिळवाव्यात.

२. कागदपत्रांतील नोंदींची तुलना करून नाव, जन्मतारीख, गाव आणि नातेसंबंध यांमधील तफावत नोंदवावी.

३. अपूर्ण किंवा चुकीची माहिती देण्याऐवजी योग्य कागदपत्रांच्या आधारे वस्तुस्थिती स्पष्ट करावी.

४. कोणत्याही व्यक्तीच्या आश्वासनावर प्रमाणपत्र मिळण्याची हमी समजू नये.

५. खोटी कागदपत्रे तयार करणे, नोंदींमध्ये अनधिकृत बदल करणे किंवा चुकीची माहिती सादर करणे टाळावे.

६. अर्जाची पोच, अर्ज क्रमांक, पत्रव्यवहार आणि कार्यालयीन सूचनांची नोंद व्यवस्थित ठेवावी.

७. अडचण आल्यास संबंधित सक्षम प्राधिकरणाकडे लेखी विचारणा करावी आणि आवश्यक असल्यास पात्र कायदेविषयक तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

## ६. संस्थेच्या वतीने मार्गदर्शन

होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे ही संस्था समाजातील नागरिकांमध्ये शैक्षणिक, सामाजिक आणि प्रशासकीय विषयांबाबत जनजागृती करण्याच्या उद्देशाने विविध समाजहित अभियान राबवित आहे.

या अभियानातून जात प्रमाणपत्र आणि जात वैधता प्रक्रियेबाबत प्राथमिक माहिती, कागदपत्रांची पूर्वतयारी, अधिकृत पोर्टलचा वापर आणि योग्य कार्यालयाशी संपर्क साधण्याबाबत मार्गदर्शन उपलब्ध करून देण्याचा प्रयत्न आहे.

**या अभियानांतर्गत मार्गदर्शन विनामूल्य आहे.** तथापि, संबंधित सरकारी अर्जाचे शुल्क, प्रमाणित प्रतींचे शुल्क किंवा इतर अधिकृत देयके लागू असल्यास ती स्वतंत्र असू शकतात. संस्थेचे मार्गदर्शन हे शासकीय निर्णयाचा पर्याय नाही.

जात प्रमाणपत्र देण्याचा निर्णय संबंधित सक्षम प्राधिकरण आणि जात वैधता प्रमाणपत्राबाबतचा निर्णय संबंधित पडताळणी समिती लागू कायदे व नियमांनुसार घेते. प्रमाणपत्र मिळवून देण्याची हमी संस्था किंवा कोणतीही व्यक्ती देऊ शकत नाही.

## ७. समाजबांधवांसाठी आवाहन

होलार समाजातील विद्यार्थी, पालक, युवक-युवती, नोकरीसाठी प्रयत्न करणारे उमेदवार आणि संबंधित नागरिकांनी या अभियानाचा लाभ घेण्यासाठी आवश्यक माहिती समजून घ्यावी. आपल्या कुटुंबातील जुनी कागदपत्रे शोधून व्यवस्थित जतन करावीत आणि पुढील पिढीसाठीही त्यांची माहिती उपलब्ध ठेवावी.

जात प्रमाणपत्र किंवा जात वैधता प्रक्रियेत अडचण येत असल्यास प्रश्न स्पष्टपणे मांडावा. प्रश्न विचारताना वैयक्तिक संवेदनशील माहिती, आधार क्रमांक, पूर्ण अर्ज किंवा इतर गोपनीय कागदपत्रे सार्वजनिक व्हॉट्सॲप गटात टाकू नयेत. आवश्यक असल्यास वैयक्तिक माहिती झाकूनच कागदपत्रांचा संदर्भ द्यावा.

या अभियानाची माहिती समाजातील इतर गरजू नागरिकांपर्यंतही पोहोचवावी. योग्य माहिती, कागदपत्रांची शिस्त आणि पारदर्शक कार्यपद्धती यांच्या माध्यमातून नागरिकांना अधिक सक्षम बनवणे हेच या उपक्रमाचे उद्दिष्ट आहे.

---

## 🌺 अभियानाचा संदेश 🌺

**“योग्य माहिती मिळवा — कागदपत्रे जतन करा — अधिकृत प्रक्रियेचे पालन करा — आपल्या हक्कांविषयी जागरूक व्हा!”**

**होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे**

संस्थापक अध्यक्ष : **आदरणीय श्री. नामदेव श्रीरंग आयवळे**

**शिक्षण • संघटन • स्वाभिमान**

**जय भीम!**

## वेबसाइटवर प्रसिद्ध करण्यापूर्वी महत्त्वाची नोंद

जात वैधता अर्जासाठी नवीन अधिकृत पोर्टलचा दुवा लेखात समाविष्ट केला आहे.


Bartie Validity

+1

जात प्रमाणपत्रासाठी आपले सरकार पोर्टलवरील कागदपत्रांची माहितीही संदर्भासाठी दिली आहे.


Aaple Sarkar

+1

सर, हा लेख वेबसाइटवरील “जात प्रमाणपत्र व जात पडताळणी मार्गदर्शन अभियान” या विभागात प्रसिद्ध करता येईल.