## 📅 शुक्रवार, २० फेब्रुवारी २०२६ # 🚭 **कैलासवासी भगवान जावीर गुरुजी व्यसनमुक्ती अभियान** ## 📘 आजचा अभ्यास विषय (सविस्तर लेख – वेबसाईटसाठी) 🌼 **होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे** *(ISO 9001:2015 आंतरराष्ट्रीय गुणवत्ता व्यवस्थापन प्रणाली मानांकन प्राप्त संस्था)* समाजातील युवक, विद्यार्थी, पालक व कुटुंबांना व्यसनमुक्त, निरोगी व सकारात्मक जीवनशैलीकडे मार्गदर्शन करण्यासाठी हा उपक्रम सातत्याने राबविण्यात येत आहे. --- # 🎯 आजचा अभ्यास विषय ## **व्यसनाचे दुष्परिणाम, संबंधित कायदे, प्रतिबंधक उपाय व पुनर्वसन प्रक्रिया** --- # 1️⃣ व्यसन म्हणजे काय? व्यसन म्हणजे एखाद्या पदार्थाचे किंवा वर्तनाचे (उदा. तंबाखू, मद्य, अंमली पदार्थ, मोबाईल गेमिंग) इतके आहारी जाणे की त्या शिवाय व्यक्तीला अस्वस्थता जाणवते आणि त्याचा शारीरिक, मानसिक, सामाजिक व आर्थिक जीवनावर गंभीर परिणाम होतो. व्यसन हे केवळ वैयक्तिक समस्या नसून ते कुटुंब व समाजावर परिणाम करणारे सामाजिक संकट आहे. --- # 2️⃣ व्यसनाचे प्रकार ### 🚫 पदार्थाधारित व्यसन ✔️ तंबाखू / गुटखा ✔️ सिगारेट / बीडी ✔️ मद्यपान ✔️ अंमली पदार्थ (ड्रग्स) ### 📱 वर्तनाधारित व्यसन ✔️ मोबाईल व्यसन ✔️ ऑनलाइन गेमिंग ✔️ सोशल मीडिया अतिरेकी वापर --- # 3️⃣ व्यसनाचे दुष्परिणाम (सविस्तर) ## 🔴 शारीरिक परिणाम * कर्करोग (मुख, फुफ्फुस, यकृत) * हृदयविकार * यकृत निकामी होणे * श्वसनाचे विकार * रोगप्रतिकारक शक्ती कमी होणे ## 🔴 मानसिक परिणाम * नैराश्य * चिंता विकार * चिडचिड व आक्रमकता * एकाग्रतेचा अभाव * आत्मविश्वास घट ## 🔴 सामाजिक व आर्थिक परिणाम * कुटुंबातील वाद * आर्थिक नुकसान * गुन्हेगारी प्रवृत्ती वाढ * अपघातांची शक्यता वाढ * शैक्षणिक घसरण --- # 4️⃣ व्यसनासंदर्भातील प्रमुख कायदे ✔️ **Narcotic Drugs and Psychotropic Substances Act** अंमली पदार्थांचे उत्पादन, विक्री, साठवणूक व सेवन यावर कठोर बंदी व शिक्षा. (लागू वर्ष: १९८५) ✔️ **Cigarettes and Other Tobacco Products Act (COTPA)** सार्वजनिक ठिकाणी धूम्रपान बंदी, तंबाखू जाहिरातींवर निर्बंध व आरोग्य सूचना बंधनकारक. (लागू वर्ष: २००३) ✔️ राज्यस्तरीय मद्य नियंत्रण कायदे राज्यानुसार विक्री वेळा, परवाना प्रणाली व दंडात्मक तरतुदी लागू असतात. --- # 5️⃣ व्यसन प्रतिबंधक उपाय ✔️ ठाम निर्णय व आत्मनियंत्रण ✔️ कुटुंबाचा भावनिक आधार ✔️ नियमित व्यायाम, योग, ध्यान ✔️ सकारात्मक छंद जोपासणे ✔️ योग्य मित्रपरिवार निवड ✔️ तणाव व्यवस्थापन तंत्र शिकणे ✔️ डिजिटल वापरावर वेळेची मर्यादा --- # 6️⃣ व्यसनमुक्ती व पुनर्वसन प्रक्रिया 1️⃣ प्राथमिक समुपदेशन 2️⃣ वैद्यकीय तपासणी 3️⃣ औषधोपचार (आवश्यक असल्यास) 4️⃣ मानसोपचार / गटचर्चा 5️⃣ पुनर्वसन केंद्रात उपचार 6️⃣ समाजात पुनर्स्थापना व फॉलो-अप --- # 7️⃣ युवकांसाठी विशेष संदेश ✔️ जीवनध्येय निश्चित करा ✔️ क्रीडा, सांस्कृतिक व सामाजिक उपक्रमात सहभागी व्हा ✔️ चुकीच्या संगतीपासून दूर राहा ✔️ वेळेचे नियोजन करा ✔️ समस्या असल्यास मार्गदर्शन घ्या – लपवू नका --- # 🎯 परीक्षेच्या दृष्टीने महत्त्वाचे मुद्दे ✔️ NDPS Act लागू वर्ष ✔️ COTPA चे उद्दिष्ट ✔️ व्यसनाचे सामाजिक परिणाम ✔️ पुनर्वसन प्रक्रिया ✔️ सार्वजनिक ठिकाणी धूम्रपान नियम --- # 📝 आजचा सराव प्रश्न 1️⃣ NDPS Act कोणत्या वर्षी लागू झाला? 2️⃣ COTPA चा मुख्य उद्देश काय आहे? 3️⃣ व्यसनाचे तीन मानसिक परिणाम लिहा. 4️⃣ युवकांसाठी व्यसन प्रतिबंधक उपाय कोणते? --- # 🌐 अधिक माहितीसाठी व्यसनमुक्ती अभियान, जनजागृती कार्यक्रम व मार्गदर्शन सत्रांविषयी अधिक माहिती जाणून घेण्यासाठी 👉 **होलार समाज सामाजिक संस्थेच्या अधिकृत वेबसाईटला अवश्य भेट द्या.** [https://holarsamajsamajiksanstha.blogspot.com/](https://holarsamajsamajiksanstha.blogspot.com/) [https://holarsamajssp.blogspot.com/](https://holarsamajssp.blogspot.com/) --- # 🌟 प्रेरणादायी संदेश **व्यसन नाही – जागरूकता हवी!** आरोग्य, आत्मविश्वास आणि सकारात्मक जीवनशैली हाच खरा यशाचा मार्ग आहे. 🚭 *स्वतः व्यसनमुक्त राहा – समाजाला व्यसनमुक्त बनवा!* 🚭

## 📅 शुक्रवार, २० फेब्रुवारी २०२६ # 🏛️ होलार समाज अभियान # **जात प्रमाणपत्र व जात पडताळणी प्रमाणपत्र – मार्गदर्शन व जनजागृती अभियान (सविस्तर माहिती)** 🌼 **होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे** *(ISO 9001:2015 आंतरराष्ट्रीय गुणवत्ता व्यवस्थापन प्रणाली मानांकन प्राप्त संस्था)* 🔹 **संस्थापक अध्यक्ष:** श्री. नामदेवराव श्रीरंग आयवळे 🔹 **मार्गदर्शक:** श्री. बबनराव करडे (मा. नायब तहसीलदार, संस्थेचे सल्लागार) *(होलार समाज जात प्रमाणपत्र व जात पडताळणी मार्गदर्शन अभियान)* --- # 🎯 अभियानाचा मुख्य उद्देश होलार समाजातील विद्यार्थी, पालक, स्पर्धा परीक्षा उमेदवार व नोकरी अर्जदार यांना: ✔️ जात प्रमाणपत्र व जात वैधता प्रमाणपत्रातील मूलभूत फरक स्पष्ट करणे ✔️ अर्ज प्रक्रिया अचूक व वेळेत पूर्ण करण्यास मार्गदर्शन ✔️ आवश्यक कागदपत्रांची शास्त्रोक्त तयारी कशी करावी हे समजावणे ✔️ पडताळणी प्रक्रियेतील कायदेशीर टप्पे स्पष्ट करणे ✔️ चुकीची माहिती टाळून योग्य मार्गदर्शन देणे --- # 📌 १) जात प्रमाणपत्र म्हणजे काय? तहसीलदार कार्यालयामार्फत दिले जाणारे अधिकृत शासकीय दस्तऐवज म्हणजे **जात प्रमाणपत्र**. हे प्रमाणपत्र अर्जदाराची जात शासनाच्या नोंदींनुसार प्रमाणित करते. ## ✅ उपयोग: * शाळा व महाविद्यालय प्रवेश * शिष्यवृत्ती योजना * स्पर्धा परीक्षा अर्ज * शासकीय / निमशासकीय नोकरी * आरक्षणाचा लाभ --- # 📌 २) जात पडताळणी प्रमाणपत्र (Caste Validity) म्हणजे काय? विभागीय जात पडताळणी समितीमार्फत जात प्रमाणपत्राची सखोल तपासणी करून दिले जाणारे अंतिम प्रमाणपत्र म्हणजे **जात पडताळणी (Validity Certificate)**. ⚠️ वैद्यकीय, अभियांत्रिकी, व्यावसायिक शिक्षण तसेच शासकीय सेवेसाठी वैधता प्रमाणपत्र अनिवार्य असते. --- # 📂 आवश्यक कागदपत्रे (सविस्तर) ## 🔹 जात प्रमाणपत्रासाठी: ✔️ आधार कार्ड ✔️ जन्म दाखला ✔️ शाळा सोडल्याचा दाखला (LC) ✔️ रहिवासी दाखला ✔️ पालकांचे जात प्रमाणपत्र (असल्यास) ✔️ राशन कार्ड / मतदार ओळखपत्र --- ## 🔹 जात पडताळणीसाठी अतिरिक्त कागदपत्रे: ✔️ आजोबा/पणजोबा यांच्या शाळा दाखल्यातील जात नोंद ✔️ 1950 पूर्वीची उपलब्ध नोंद (असल्यास अधिक बळकट पुरावा) ✔️ वंशावळ (Genealogy Chart) ✔️ प्रतिज्ञापत्र (Affidavit) ✔️ मूळ कागदपत्रे तपासणीसाठी --- # 🔎 पडताळणी प्रक्रियेतील महत्त्वाचे टप्पे 1️⃣ ऑनलाइन अर्ज नोंदणी 2️⃣ आवश्यक कागदपत्रे अपलोड 3️⃣ कार्यालयीन तपासणी 4️⃣ Vigilance Inquiry (स्थळ भेट / नातेवाईक चौकशी) 5️⃣ समितीसमोर सुनावणी (आवश्यक असल्यास) 6️⃣ अंतिम निर्णय – मंजुरी / नकार / अतिरिक्त पुरावे --- # ⚖️ कायदेशीर बाबी व जबाबदारी ❌ खोटी माहिती सादर केल्यास प्रमाणपत्र रद्द होऊ शकते ❌ फौजदारी गुन्हा दाखल होऊ शकतो ❌ शैक्षणिक प्रवेश / नोकरी रद्द होऊ शकते ❌ शासकीय लाभ परत घ्यावे लागू शकतात म्हणूनच **प्रामाणिक कागदपत्रे व योग्य माहिती** देणे अत्यावश्यक आहे. --- # 🎯 परीक्षेच्या दृष्टीने महत्त्वाचे मुद्दे ✔️ जात प्रमाणपत्र व जात वैधता यातील फरक ✔️ तहसीलदार कार्यालयाची भूमिका ✔️ विभागीय जात पडताळणी समितीची रचना ✔️ Vigilance Inquiry म्हणजे काय? ✔️ अपील प्रक्रिया (उच्च न्यायालय / प्रशासकीय न्यायालय) ✔️ आरक्षण व्यवस्थेतील कायदेशीर आधार --- # 📝 आजचा अभ्यास उपक्रम (वेबसाईट व ग्रुप अ‍ॅक्टिव्हिटी) 1️⃣ जात प्रमाणपत्र कोण जारी करते? 2️⃣ जात पडताळणी का आवश्यक आहे? 3️⃣ Vigilance Inquiry मध्ये काय तपासले जाते? 4️⃣ नकार मिळाल्यास पुढील कायदेशीर पर्याय कोणते? --- # 🌐 अधिक माहितीसाठी सविस्तर मार्गदर्शन, अर्ज प्रक्रिया, आवश्यक सूचना व अभियानाशी संबंधित माहिती जाणून घेण्यासाठी 👉 **होलार समाज सामाजिक संस्थेच्या अधिकृत वेबसाईटला अवश्य भेट द्या.** [https://holarsamajsamajiksanstha.blogspot.com/](https://holarsamajsamajiksanstha.blogspot.com/) [https://holarsamajssp.blogspot.com/](https://holarsamajssp.blogspot.com/) --- # 🌟 प्रेरणादायी संदेश **योग्य कागदपत्रे – सुरक्षित शैक्षणिक व व्यावसायिक भविष्य!** जागरूकता, अचूक माहिती आणि वेळेवर कृती यशाचा पाया मजबूत करतात. 📢 हा सविस्तर अभ्यास संदेश वेबसाईटवर प्रकाशित करण्यात येत आहे. सर्व समाज बांधवांनी वाचून इतरांपर्यंत पोहोचवावा.

## 📅 शुक्रवार, २० फेब्रुवारी २०२६ # 🏛️ होलार समाज अभियान # **जात प्रमाणपत्र व जात पडताळणी प्रमाणपत्र – मार्गदर्शन व जनजागृती अभियान (सविस्तर माहिती)** 🌼 **होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे** *(ISO 9001:2015 आंतरराष्ट्रीय गुणवत्ता व्यवस्थापन प्रणाली मानांकन प्राप्त संस्था)* 🔹 **संस्थापक अध्यक्ष:** श्री. नामदेवराव श्रीरंग आयवळे 🔹 **मार्गदर्शक:** श्री. बबनराव करडे (मा. नायब तहसीलदार, संस्थेचे सल्लागार) *(होलार समाज जात प्रमाणपत्र व जात पडताळणी मार्गदर्शन अभियान)* --- # 🎯 अभियानाचा मुख्य उद्देश होलार समाजातील विद्यार्थी, पालक, स्पर्धा परीक्षा उमेदवार व नोकरी अर्जदार यांना: ✔️ जात प्रमाणपत्र व जात वैधता प्रमाणपत्रातील मूलभूत फरक स्पष्ट करणे ✔️ अर्ज प्रक्रिया अचूक व वेळेत पूर्ण करण्यास मार्गदर्शन ✔️ आवश्यक कागदपत्रांची शास्त्रोक्त तयारी कशी करावी हे समजावणे ✔️ पडताळणी प्रक्रियेतील कायदेशीर टप्पे स्पष्ट करणे ✔️ चुकीची माहिती टाळून योग्य मार्गदर्शन देणे --- # 📌 १) जात प्रमाणपत्र म्हणजे काय? तहसीलदार कार्यालयामार्फत दिले जाणारे अधिकृत शासकीय दस्तऐवज म्हणजे **जात प्रमाणपत्र**. हे प्रमाणपत्र अर्जदाराची जात शासनाच्या नोंदींनुसार प्रमाणित करते. ## ✅ उपयोग: * शाळा व महाविद्यालय प्रवेश * शिष्यवृत्ती योजना * स्पर्धा परीक्षा अर्ज * शासकीय / निमशासकीय नोकरी * आरक्षणाचा लाभ --- # 📌 २) जात पडताळणी प्रमाणपत्र (Caste Validity) म्हणजे काय? विभागीय जात पडताळणी समितीमार्फत जात प्रमाणपत्राची सखोल तपासणी करून दिले जाणारे अंतिम प्रमाणपत्र म्हणजे **जात पडताळणी (Validity Certificate)**. ⚠️ वैद्यकीय, अभियांत्रिकी, व्यावसायिक शिक्षण तसेच शासकीय सेवेसाठी वैधता प्रमाणपत्र अनिवार्य असते. --- # 📂 आवश्यक कागदपत्रे (सविस्तर) ## 🔹 जात प्रमाणपत्रासाठी: ✔️ आधार कार्ड ✔️ जन्म दाखला ✔️ शाळा सोडल्याचा दाखला (LC) ✔️ रहिवासी दाखला ✔️ पालकांचे जात प्रमाणपत्र (असल्यास) ✔️ राशन कार्ड / मतदार ओळखपत्र --- ## 🔹 जात पडताळणीसाठी अतिरिक्त कागदपत्रे: ✔️ आजोबा/पणजोबा यांच्या शाळा दाखल्यातील जात नोंद ✔️ 1950 पूर्वीची उपलब्ध नोंद (असल्यास अधिक बळकट पुरावा) ✔️ वंशावळ (Genealogy Chart) ✔️ प्रतिज्ञापत्र (Affidavit) ✔️ मूळ कागदपत्रे तपासणीसाठी --- # 🔎 पडताळणी प्रक्रियेतील महत्त्वाचे टप्पे 1️⃣ ऑनलाइन अर्ज नोंदणी 2️⃣ आवश्यक कागदपत्रे अपलोड 3️⃣ कार्यालयीन तपासणी 4️⃣ Vigilance Inquiry (स्थळ भेट / नातेवाईक चौकशी) 5️⃣ समितीसमोर सुनावणी (आवश्यक असल्यास) 6️⃣ अंतिम निर्णय – मंजुरी / नकार / अतिरिक्त पुरावे --- # ⚖️ कायदेशीर बाबी व जबाबदारी ❌ खोटी माहिती सादर केल्यास प्रमाणपत्र रद्द होऊ शकते ❌ फौजदारी गुन्हा दाखल होऊ शकतो ❌ शैक्षणिक प्रवेश / नोकरी रद्द होऊ शकते ❌ शासकीय लाभ परत घ्यावे लागू शकतात म्हणूनच **प्रामाणिक कागदपत्रे व योग्य माहिती** देणे अत्यावश्यक आहे. --- # 🎯 परीक्षेच्या दृष्टीने महत्त्वाचे मुद्दे ✔️ जात प्रमाणपत्र व जात वैधता यातील फरक ✔️ तहसीलदार कार्यालयाची भूमिका ✔️ विभागीय जात पडताळणी समितीची रचना ✔️ Vigilance Inquiry म्हणजे काय? ✔️ अपील प्रक्रिया (उच्च न्यायालय / प्रशासकीय न्यायालय) ✔️ आरक्षण व्यवस्थेतील कायदेशीर आधार --- # 📝 आजचा अभ्यास उपक्रम (वेबसाईट व ग्रुप अ‍ॅक्टिव्हिटी) 1️⃣ जात प्रमाणपत्र कोण जारी करते? 2️⃣ जात पडताळणी का आवश्यक आहे? 3️⃣ Vigilance Inquiry मध्ये काय तपासले जाते? 4️⃣ नकार मिळाल्यास पुढील कायदेशीर पर्याय कोणते? --- # 🌐 अधिक माहितीसाठी सविस्तर मार्गदर्शन, अर्ज प्रक्रिया, आवश्यक सूचना व अभियानाशी संबंधित माहिती जाणून घेण्यासाठी 👉 **होलार समाज सामाजिक संस्थेच्या अधिकृत वेबसाईटला अवश्य भेट द्या.** [https://holarsamajsamajiksanstha.blogspot.com/](https://holarsamajsamajiksanstha.blogspot.com/) [https://holarsamajssp.blogspot.com/](https://holarsamajssp.blogspot.com/) --- # 🌟 प्रेरणादायी संदेश **योग्य कागदपत्रे – सुरक्षित शैक्षणिक व व्यावसायिक भविष्य!** जागरूकता, अचूक माहिती आणि वेळेवर कृती यशाचा पाया मजबूत करतात. 📢 हा सविस्तर अभ्यास संदेश वेबसाईटवर प्रकाशित करण्यात येत आहे. सर्व समाज बांधवांनी वाचून इतरांपर्यंत पोहोचवावा.

🌸 **महिला सशक्तिकरण अभियान – आजचा अभ्यास विषय (सविस्तर लेख)** 🌸 **दिनांक:** शुक्रवार, **२० फेब्रुवारी २०२६** *(टीप: तिथच्या अभ्यासासाठी वापरण्यास योग्य विस्तृत माहिती)* --- ## 🌼 प्रस्तावना **महिला सशक्तिकरण** म्हणजे महिलांना समाजातील योग्य स्थान, संधी, आर्थिक-सामाजिक स्वावलंबन, आणि निर्णयक्षमतेची शक्ती देणे. सशक्त महिला घर, कुटुंब व समाजाचे भक्कम स्तंभ असतात. शासन, विविध संस्था आणि कायदे महिलांच्या संरक्षण, विकास व बळकटीसाठी विविध योजना आणतात. --- ## 📌 अभ्यास विषय – **महिलांचे कायदेशीर अधिकार व संरक्षणात्मक कायदे** भारतातील महिलांचे कायदेशीर अधिकार आणि त्यांचे संरक्षण हे अनेक संवैधानिक तरतुदी आणि विशिष्ट कायद्यांतून दिले गेले आहे. खालील मुद्द्यांवर अभ्यास करणे आवश्यक आहे: --- ### ✅ १. **भारतीय राज्यघटना: मुलभूत अधिकार** महिला सशक्तिकरणाचा मूलाधार म्हणजे **भारतातील राज्यघटना**तील मुलभूत अधिकार: * **अनुच्छेद 14:** समता (Equality before law) * **अनुच्छेद 15:** भेदभाव बंदी – लिंगाच्या आधारे भेदभाव होऊ शकत नाही * **अनुच्छेद 21:** वैयक्तिक स्वातंत्र्य व जीवनाचा हक्क * **अनुच्छेद 23:** जबरदस्तीचा दलाली प्रतिबंध * **अनुच्छेद 39(अ):** समान पैसे समान कामासाठी * **अनुच्छेद 42:** कामगारांसाठी सन्मानजनक कामाचे हक्क या सर्व तरतुदी महिलांना न्याय, समानता आणि संरक्षित वातावरण देतात. --- ### ✅ २. **महिला सुरक्षा कायदे** #### 🔹 **घरेलू हिंसा प्रतिबंध कायदा — Protection of Women from Domestic Violence Act, 2005** • पतिव्रता/नातेवाईकांद्वारे होणारी घरगुती हिंसा प्रतिबंध • महिलेला सुरक्षित निवास, संरक्षण, गुन्हा नोंदणी व आर्थिक मदत • आदेश मिळवणे, तात्पुरती संरक्षणे आदेश मिळवणे --- #### 🔹 **लैंगिक छळ प्रतिबंध — Sexual Harassment of Women at Workplace (Prevention, Prohibition and Redressal) Act, 2013** • कामाच्या ठिकाणी महिलांवरील छळ रोखणे • संघटित यंत्रणा व -शिकायत निवारण समिती (ICC) • तक्रार निवारण, शिक्षात्मक उपाय --- #### 🔹 **बालविवाह प्रतिबंध — Prohibition of Child Marriage Act, 2006** • मुलीचा विवाह 18 वर्षांखाली करणे गैर • दंड, शिक्षा व प्रतिबंधक उपाय • कौटुंबिक व सामाजिक सहभाग --- ### ✅ ३. **महिला हेल्पलाइन व मदत केंद्रे** 📞 **महिला हेल्पलाइन नंबर – 181** • त्वरित मदत, मार्गदर्शन व संरक्षण • तक्रारींचे निवारण, कायदेशीर सहाय्य, आश्रय • पोलीस, सामाजिक संस्थांशी समन्वय --- ### ✅ ४. **महिला व बाल विकास विभागाची भूमिका** केंद्र/राज्य सरकारच्या **महिला व बाल विकास विभाग** मार्फत: ✔️ महिला कल्याण योजना ✔️ सुरक्षित आश्रयगृह आणि सहाय्य केंद्रे ✔️ कौशल्य विकास व उद्योजकता पाठबळ ✔️ शैक्षणिक अनुदान व मदत --- ### ✅ ५. **महिला आर्थिक सशक्तिकरण** महिलांना आर्थिक दृष्ट्या सक्षम करण्यासाठी शासन व संस्था खालील मार्गांनी मदत करतात: ✔️ स्वयं-सहायता गट (SHG) ✔️ बँक कर्ज सुविधा ✔️ उद्योजकता प्रशिक्षण ✔️ कौशल्य विकास (कॉपिंग, सिलाई, कुकिंग, डिजिटल शिक्षण) --- ## 🎯 परीक्षेच्या दृष्टीने महत्त्वाचे मुद्दे | विषय | लक्षात ठेवण्यास महत्वाचे | | ---------- | -------------------------------- | | कायदे | उद्दिष्ट, अंमलबजावणी, वर्ष | | अधिकार | अनुच्छेद, उदाहरणे | | योजना | लाभार्थी गट, लाभ | | मदत केंद्र | हेल्पलाइन, कायदा नुसार प्रक्रिया | --- ## 📚 सारांश महिला सशक्तिकरण हा सर्वांगीण विकासाचा मार्ग आहे. कायदेशीर अधिकार, सुरक्षित वातावरण, आर्थिक संधी आणि सामाजिक समानता हे सर्व मिळून महिला सशक्त बनवतात. --- 💡 **प्रेरणादायी विचार:** > *“आपण स्वतःच्या अधिकारांचे रक्षण करू शकलो तर समाजही सक्षम होतो.”* --- ✨ हा लेख वेबसाईटवर टाकण्यासाठी योग्य सविस्तर माहितीचा संदर्भ देतो. अधिक अभ्यासासाठी आणि तक्रार निवारण माहितीसाठी अधिकृत स्रोत व कायदा ग्रंथांचा संदर्भ घ्या. --- 🌷 **महिला सशक्तिकरण अभियान – सौ. शोभा नामदेव अहिवळे (संस्थेच्या उपाध्यक्ष) यांचे मार्गदर्शन!** 🌷

📚 **स्पर्धा परीक्षा अभियान – आजचा अभ्यास विषय** 📚 🗓 **वार : शुक्रवार | दिनांक : २० फेब्रुवारी २०२०६ --- ### 🌼 संस्था परिचय **होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे** *(ISO 9001:2015 आंतरराष्ट्रीय गुणवत्ता व्यवस्थापन प्रणाली मानांकन प्राप्त संस्था)* **संस्थापक अध्यक्ष : श्री. नामदेवराव श्रीरंग आयवळे** स्पर्धा परीक्षा अभियानाचे मार्गदर्शक : **सौ. सारिका रुपेश हातेकर** *(बँक मॅनेजर व संस्थेच्या सहसचिव)* --- ## 🎯 आजचा अभ्यास विषय ### 📖 भारतीय राज्यघटना – मूलभूत कर्तव्ये (Fundamental Duties) भारतीय राज्यघटनेत नागरिकांच्या हक्कांसोबतच कर्तव्यांचीही तरतूद करण्यात आलेली आहे. मूलभूत कर्तव्ये ही **४२ वी घटनादुरुस्ती (१९७६)** द्वारे समाविष्ट करण्यात आली. --- ### 🔹 महत्वाचे मुद्दे : 1️⃣ भारतीय राज्यघटनेचा आदर राखणे व तिचे पालन करणे. 2️⃣ राष्ट्रीय ध्वज व राष्ट्रगीताचा सन्मान करणे. 3️⃣ देशाची एकता, अखंडता व सार्वभौमत्व जपणे. 4️⃣ देशाचे संरक्षण करणे व राष्ट्रीय सेवा बजावणे. 5️⃣ बंधुभाव, सामंजस्य आणि स्त्री-पुरुष समानता वाढवणे. 6️⃣ पर्यावरणाचे संरक्षण करणे. 7️⃣ वैज्ञानिक दृष्टिकोन, मानवतावाद व सुधारणा वृत्ती जोपासणे. 8️⃣ सार्वजनिक मालमत्तेचे संरक्षण करणे. 9️⃣ वैयक्तिक व सामूहिक उत्कृष्टतेसाठी प्रयत्न करणे. 🔟 पालकांनी ६ ते १४ वयोगटातील मुलांना शिक्षण देणे. --- ### 📝 परीक्षेच्या दृष्टीने महत्वाचे प्रश्न : ✔ मूलभूत कर्तव्ये कोणत्या कलमात आहेत? ➡ कलम ५१ (अ) ✔ मूलभूत कर्तव्यांची संख्या किती? ➡ एकूण ११ ✔ कोणत्या घटनादुरुस्तीने समावेश? ➡ ४२ वी घटनादुरुस्ती --- ### 📌 अभ्यासासाठी सूचना : * कलम ५१(अ) संपूर्ण वाचा. * मागील प्रश्नपत्रिकांतील प्रश्न सोडवा. * मूलभूत हक्क व कर्तव्ये यांची तुलना करा. * रोज १ तास राज्यघटना विषयाला द्या. --- ### 🌟 अभियानाचे उद्दिष्ट : समाजातील युवक-युवतींना स्पर्धा परीक्षेत यश मिळवून शासकीय सेवेत स्थान मिळवून देणे व समाजाचा सर्वांगीण विकास साधणे. --- **आपण सर्वांनी नियमित अभ्यास करून स्पर्धा परीक्षेत यश संपादन करावे हीच अपेक्षा.** ✍️ **होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे** स्पर्धा परीक्षा अभियान मार्गदर्शन : **सौ. सारिका रुपेश हातेकर**

## 📅 गुरुवार, १९ फेब्रुवारी २०२६ # 🚭 **कैलासवासी भगवान जावीर गुरुजी व्यसनमुक्ती अभियान – आजचा सविस्तर अभ्यास** 🌼 **होलार समाज सामाजिक संस्था** *(ISO 9001:2015 आंतरराष्ट्रीय गुणवत्ता व्यवस्थापन प्रणाली मानांकन प्राप्त संस्था)* समाजातील युवक, विद्यार्थी, पालक व कुटुंबांना व्यसनमुक्त, निरोगी आणि सकारात्मक जीवनशैलीकडे प्रेरित करण्यासाठी हा अभियानात्मक उपक्रम सातत्याने राबविण्यात येत आहे. --- # 🎯 आजचा अभ्यास विषय ## **व्यसनाचे दुष्परिणाम, कायदेशीर तरतुदी आणि व्यसनमुक्तीचे प्रभावी उपाय** --- # 1️⃣ व्यसन म्हणजे काय? व्यसन म्हणजे एखाद्या पदार्थाचे (उदा. तंबाखू, मद्य, अंमली पदार्थ) किंवा सवयीचे (उदा. मोबाईल, ऑनलाइन गेमिंग) इतके आहारी जाणे की त्याशिवाय राहणे कठीण होते आणि त्याचा शरीर, मन व सामाजिक जीवनावर विपरीत परिणाम होतो. --- # 2️⃣ व्यसनाचे प्रकार 🚫 तंबाखू / गुटखा 🚫 सिगारेट / बीडी 🚫 मद्यपान 🚫 अंमली पदार्थ 🚫 डिजिटल व्यसन (मोबाईल, सोशल मीडिया, गेमिंग) --- # 3️⃣ व्यसनाचे दुष्परिणाम ## 🔴 शारीरिक परिणाम ✔️ कर्करोगाचा धोका ✔️ यकृत व मूत्रपिंड विकार ✔️ हृदयविकार ✔️ फुफ्फुसांचे आजार ✔️ रोगप्रतिकारक शक्ती कमी होणे ## 🔴 मानसिक परिणाम ✔️ नैराश्य व चिंता ✔️ चिडचिडेपणा ✔️ एकाग्रतेचा अभाव ✔️ आत्मविश्वास कमी होणे ✔️ आक्रमक वर्तन ## 🔴 सामाजिक परिणाम ✔️ कुटुंबातील तणाव ✔️ आर्थिक नुकसान ✔️ अपघातांचे प्रमाण वाढ ✔️ गुन्हेगारी प्रवृत्ती वाढ --- # 4️⃣ व्यसनासंदर्भातील प्रमुख कायदे ✔️ **Narcotic Drugs and Psychotropic Substances Act** अंमली पदार्थांच्या उत्पादन, विक्री, साठवण व सेवनावर कठोर नियंत्रण. ✔️ **Cigarettes and Other Tobacco Products Act** सार्वजनिक ठिकाणी धूम्रपान बंदी व तंबाखू जाहिरात नियंत्रण. ✔️ राज्यस्तरीय मद्यविक्री नियंत्रण नियम परवाने, वेळा व विक्रीवरील निर्बंध निश्चित. --- # 5️⃣ व्यसनमुक्तीचे प्रभावी उपाय ✔️ स्वतःशी ठाम निर्णय ✔️ कुटुंबीयांचा पाठिंबा ✔️ समुपदेशन व वैद्यकीय उपचार ✔️ व्यसनमुक्ती केंद्रांची मदत ✔️ योग, ध्यान व व्यायाम ✔️ सकारात्मक मित्रपरिवार ✔️ छंद व क्रीडा उपक्रम --- # 6️⃣ युवकांसाठी विशेष मार्गदर्शन 🎯 स्पष्ट जीवनध्येय ठरवा 🎯 चुकीच्या संगतीपासून दूर राहा 🎯 मोबाईल वापरावर मर्यादा ठेवा 🎯 तणाव व्यवस्थापन शिका 🎯 क्रीडा व सांस्कृतिक कार्यक्रमात सहभागी व्हा --- # 7️⃣ व्यसनमुक्त समाजाचे फायदे 🌿 निरोगी नागरिक 🌿 आर्थिक स्थैर्य 🌿 गुन्हेगारी कमी 🌿 सकारात्मक वातावरण 🌿 सुरक्षित व प्रगत समाज --- # 📝 आजचा अभ्यास उपक्रम 1️⃣ NDPS Act कोणत्या वर्षी लागू झाला? 2️⃣ तंबाखू नियंत्रणासाठी कोणता कायदा आहे? 3️⃣ व्यसनाचे दोन मानसिक परिणाम लिहा. 4️⃣ युवक व्यसनमुक्त कसे राहू शकतात? --- # 🌐 अधिक माहितीसाठी व्यसनमुक्ती अभियान, मार्गदर्शन सत्रे व जनजागृती कार्यक्रमांविषयी सविस्तर माहिती जाणून घेण्यासाठी 👉 **होलार समाज सामाजिक संस्थेच्या अधिकृत वेबसाईटला अवश्य भेट द्या.** --- # 🌟 प्रेरणादायी संदेश **व्यसनमुक्त युवक – सशक्त भारत!** आजचा ठाम निर्णय उद्याचे निरोगी भविष्य घडवतो. 🚭 *आरोग्य हीच खरी संपत्ती आहे.* 🚭