📚 **स्पर्धा परीक्षा अभियान – सविस्तर अभ्यास विषय** 📚 🗓 **वार : शुक्रवार | दिनांक : २७ फेब्रुवारी २०२६** --- ## 🌼 संस्था **होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे** *(ISO 9001:2015 आंतरराष्ट्रीय गुणवत्ता व्यवस्थापन प्रणाली मानांकन प्राप्त संस्था)* ## 👤 संस्थापक अध्यक्ष **श्री. नामदेवराव श्रीरंग आयवळे** ## 👩‍🏫 स्पर्धा परीक्षा अभियान मार्गदर्शक **सौ. सारिका रुपेश हातेकर** *(बँक मॅनेजर व संस्थेच्या सहसचिव)* --- # ✍️ आजचा सविस्तर अभ्यास विषय ## 🇮🇳 भारतीय राज्यव्यवस्था – मूलभूत अधिकार (Fundamental Rights) भारतीय राज्यघटनेतील **अनुच्छेद १२ ते ३५** अंतर्गत नागरिकांना दिलेले मूलभूत अधिकार हे लोकशाही व्यवस्थेचा कणा मानले जातात. हे अधिकार नागरिकांच्या स्वातंत्र्य, समानता आणि न्यायाची हमी देतात. --- ## 🔹 १) मूलभूत अधिकारांची वैशिष्ट्ये * संविधानिक हमी असलेले अधिकार * न्यायालयीन संरक्षण उपलब्ध * राज्याच्या विरोधात लागू * काही अधिकार फक्त नागरिकांसाठी, काही सर्वांसाठी --- ## 🔹 २) मूलभूत अधिकारांचे प्रकार ### 1️⃣ समतेचा अधिकार (अनु. १४ ते १८) * कायद्यापुढे सर्व समान * भेदभावास मनाई * सार्वजनिक नोकरीत समान संधी * अस्पृश्यतेचा अंत * किताब रद्द ### 2️⃣ स्वातंत्र्याचा अधिकार (अनु. १९ ते २२) * भाषण व अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य * संघटना स्थापन करण्याचा अधिकार * भारतात मुक्त संचार * कोणत्याही व्यवसायाचा अधिकार * अटक व नजरकैद संबंधी संरक्षण ### 3️⃣ शोषणाविरुद्धचा अधिकार (अनु. २३–२४) * मानवी तस्करीस बंदी * सक्तीची मजुरी बंद * बालमजुरीस मनाई ### 4️⃣ धार्मिक स्वातंत्र्याचा अधिकार (अनु. २५–२८) * धर्म पाळण्याचे स्वातंत्र्य * धार्मिक संस्था स्थापन करण्याचा अधिकार ### 5️⃣ सांस्कृतिक व शैक्षणिक अधिकार (अनु. २९–३०) * अल्पसंख्याकांचे हितसंरक्षण * शैक्षणिक संस्था स्थापन करण्याचा अधिकार ### 6️⃣ घटनात्मक उपायांचा अधिकार (अनु. ३२) * थेट सर्वोच्च न्यायालयात दाद मागण्याचा अधिकार * डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी याला “संविधानाचे हृदय व आत्मा” म्हटले आहे --- ## 🔹 ३) लेखी आदेश (Writs) * हेबियस कॉर्पस * मँडेमस * सर्टिओरारी * क्वो-वारंटो * प्रोहीबिशन --- ## 📌 परीक्षेसाठी महत्वाचे मुद्दे ✔️ अनुच्छेद क्रमांक पाठांतर ✔️ कोणते अधिकार फक्त नागरिकांसाठी आहेत? ✔️ अनुच्छेद १९ मधील ६ स्वातंत्र्ये ✔️ अनुच्छेद ३२ व २२ मधील फरक ✔️ ४४वा घटनादुरुस्ती कायदा व त्याचा परिणाम --- ## 📝 आजचा अभ्यास उपक्रम * २५ वस्तुनिष्ठ प्रश्न सोडवा * ५ लघुउत्तर प्रश्न लिहा * अनुच्छेद १४, १९, २१, ३२ यावर विशेष लक्ष द्या * मागील वर्षांचे प्रश्नपत्रिका सराव करा --- 🌟 *“सातत्य + योग्य दिशा + कठोर परिश्रम = निश्चित यश”* 🌟 ✨ सर्व स्पर्धा परीक्षा विद्यार्थ्यांना मनःपूर्वक शुभेच्छा ✨ 📖 दररोज अभ्यास करा, स्वतःवर विश्वास ठेवा आणि यश आपल्या पावलांशी जोडा.

🌸 **महिला सशक्तीकरण अभियान – सविस्तर अभ्यास विषय (वेबसाईट अपडेट)** 🌸 🗓 **वार : शुक्रवार | दिनांक : २७ फेब्रुवारी २०२०** --- ## 🌼 संस्था **होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे** *(ISO 9001:2015 आंतरराष्ट्रीय गुणवत्ता व्यवस्थापन प्रणाली मानांकन प्राप्त संस्था)* --- ## 👤 संस्थापक अध्यक्ष **श्री. नामदेवराव श्रीरंग आयवळे** 🔹 **महिला सशक्तीकरण अभियान मार्गदर्शक:** **सौ. शोभा नामदेव अहिवळे** *(संस्थेच्या उपाध्यक्ष)* --- # ✍️ आजचा सविस्तर अभ्यास विषय ## **महिलांचे नेतृत्व विकास, अधिकार जागरूकता व सामाजिक सहभाग** --- ## 📖 प्रस्तावना महिला सशक्तीकरण म्हणजे केवळ आर्थिक स्वावलंबन नव्हे, तर सामाजिक, शैक्षणिक, राजकीय आणि कायदेशीर क्षेत्रात महिलांची सक्रिय व सक्षम सहभागिता होय. महिलांना त्यांच्या अधिकारांची जाणीव, निर्णयक्षमतेचा विकास आणि नेतृत्वगुणांची जोपासना झाली तर समाज अधिक सक्षम व प्रगत होतो. --- ## 🔹 १) महिलांचे नेतृत्व विकास * स्थानिक स्वराज्य संस्थांमध्ये महिलांचे प्रतिनिधित्व * ३३% आरक्षणाचे महत्व * ग्रामसभा, पंचायत समिती, नगर परिषद स्तरावरील सहभाग * निर्णय प्रक्रियेत महिलांची भूमिका * नेतृत्वगुण: आत्मविश्वास, नियोजन क्षमता, संवादकौशल्य 📌 *नेतृत्व म्हणजे जबाबदारी स्वीकारून सकारात्मक बदल घडवणे.* --- ## 🔹 २) महिलांचे कायदेशीर अधिकार * समान वेतनाचा अधिकार * घरगुती हिंसाचार प्रतिबंधक कायदा * कार्यस्थळी लैंगिक छळ प्रतिबंधक कायदा * मोफत कायदेशीर मदत सुविधा * महिला हेल्पलाईन सेवा 📌 *कायद्याची माहिती हीच महिलांची खरी ताकद आहे.* --- ## 🔹 ३) सामाजिक सहभाग व जनजागृती * बचत गटांच्या माध्यमातून समाजकार्य * आरोग्य, स्वच्छता व शिक्षण मोहिमा * व्यसनमुक्ती, बालविवाह प्रतिबंध उपक्रम * पर्यावरण संवर्धनात महिलांची भूमिका 📌 *सामाजिक सहभागामुळे आत्मविश्वास वाढतो व नेतृत्व विकसित होते.* --- ## 🎯 आजचा अभ्यास उपक्रम ✔️ महिला अधिकारांवर गटचर्चा ✔️ नेतृत्वगुण ओळखण्यासाठी स्वमूल्यांकन सत्र ✔️ स्थानिक स्तरावरील महिला योजनांची माहिती संकलन ✔️ प्रश्नोत्तर व मार्गदर्शन सत्र --- ## ✨ प्रेरणादायी संदेश **“स्वतः सक्षम व्हा, इतरांना सक्षम करा – हाच खरा सशक्तीकरणाचा मार्ग.”** 🌷 *सशक्त महिला म्हणजे सक्षम समाज.* सर्व महिला बांधव व विद्यार्थिनींना मनःपूर्वक शुभेच्छा! 🌸

## 🗓 दिनांक : २७ फेब्रुवारी २०२६ # 🏛️ जात प्रमाणपत्र व जात पडताळणी प्रमाणपत्र अभियान ## **सविस्तर मार्गदर्शन अभ्यास (वेबसाईट अपडेट)** --- 🌼 **होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे** *(ISO 9001:2015 आंतरराष्ट्रीय गुणवत्ता व्यवस्थापन प्रणाली मानांकन प्राप्त संस्था)* 🔹 **संस्थापक अध्यक्ष:** श्री. नामदेवराव श्रीरंग आयवळे 🔹 **मार्गदर्शक:** श्री. बबनराव करडे *(मा. नायब तहसीलदार, संस्थेचे सल्लागार)* --- # ✍️ आजचा सविस्तर अभ्यास विषय ## **जात प्रमाणपत्र अर्ज प्रक्रिया, आवश्यक कागदपत्रे व पडताळणीची तयारी** जात प्रमाणपत्र व जात पडताळणी प्रमाणपत्र हे शिक्षण, शासकीय नोकरी व विविध शासकीय योजनांसाठी अत्यंत महत्त्वाचे दस्तऐवज आहेत. योग्य माहिती व कागदपत्रांच्या आधारे अर्ज केल्यास प्रक्रिया सुलभ होते. --- ## 🔹 १) जात प्रमाणपत्र म्हणजे काय? राज्य शासनाकडून दिले जाणारे अधिकृत प्रमाणपत्र, ज्यामध्ये अर्जदाराची जात नोंद असते. हे प्रमाणपत्र पुढील शिक्षण, स्पर्धा परीक्षा, नोकरी व आरक्षणासाठी आवश्यक असते. --- ## 🔹 २) अर्ज प्रक्रिया (Step-by-Step) ✔️ संबंधित तहसील कार्यालय / ऑनलाईन पोर्टलवर अर्ज ✔️ अर्जदाराची वैयक्तिक माहिती भरणे ✔️ आवश्यक कागदपत्रे अपलोड/सादर करणे ✔️ पडताळणी प्रक्रिया पूर्ण करणे ✔️ प्रमाणपत्र प्राप्त करणे --- ## 🔹 ३) आवश्यक कागदपत्रे 📂 अर्जदाराचा जन्म दाखला / शाळा दाखला 📂 वडील/आजोबा यांचे शाळा दाखले 📂 जुनी जात नोंद असलेली कागदपत्रे (प्राधान्याने १९६७ पूर्वीची असल्यास उत्तम) 📂 रहिवासी दाखला 📂 आधार कार्ड / ओळख पुरावा 📂 वंशावळ साखळी (Genealogy) --- ## 🔹 ४) जात पडताळणी प्रक्रियेची तयारी ✔️ सर्व पिढ्यांची सुसंगत कागदपत्रे तयार ठेवणे ✔️ नाव, आडनाव, जन्मतारीख यामध्ये विसंगती नसावी ✔️ “उर्फ” असल्यास स्पष्ट नमूद करणे ✔️ प्रतिज्ञापत्राची आवश्यकता असल्यास तयार ठेवणे ✔️ Vigilance Inquiry साठी मानसिक तयारी --- ## 🔹 ५) सामान्य चुका टाळा ❌ अपूर्ण कागदपत्रे सादर करणे ❌ नावातील स्पेलिंग फरक दुर्लक्षित करणे ❌ चुकीची माहिती देणे ❌ सुनावणीस अनुपस्थित राहणे ✔️ सर्व माहिती अचूक व प्रामाणिक द्या ✔️ मूळ कागदपत्रे सुरक्षित ठेवा ✔️ अधिकृत मार्गदर्शन घ्या --- ## 🔹 ६) समिती सुनावणी प्रक्रिया * समितीकडून नोटीस प्राप्त होते * अर्जदाराची वैयक्तिक उपस्थिती आवश्यक * अतिरिक्त कागदपत्रे सादर करण्याची संधी * अंतिम आदेशानंतर प्रमाणपत्र निर्गमित --- # 📝 आजचा अभ्यास उपक्रम 1️⃣ स्वतःची वंशावळ साखळी तयार करा 2️⃣ कागदपत्रांची तपासणी करून यादी बनवा 3️⃣ विसंगती असल्यास दुरुस्ती प्रक्रिया सुरू करा 4️⃣ समिती सुनावणीसाठी प्रश्नोत्तर सराव करा --- ## 🌟 प्रेरणादायी संदेश **योग्य कागदपत्रे + स्पष्ट वंशावळ + अधिकृत मार्गदर्शन = यशस्वी जात पडताळणी** जागरूक बना, स्वतः लाभ घ्या आणि इतर समाज बांधवांनाही मार्गदर्शन करा. 📢 हा संदेश जास्तीत जास्त लाभार्थ्यांपर्यंत पोहोचवावा, ही नम्र विनंती.

## 🗓 वार : शुक्रवार | दिनांक : २७ फेब्रुवारी २०२० # 🚭 **समाज भूषण कै. भगवान जावीर गुरुजी व्यसनमुक्ती अभियान – सविस्तर अभ्यास (वेबसाईट अपडेट)** 🌼 **होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे** *(ISO 9001:2015 आंतरराष्ट्रीय गुणवत्ता व्यवस्थापन प्रणाली मानांकन प्राप्त संस्था)* समाजातील युवक, विद्यार्थी, पालक व सर्व समाज बांधवांना व्यसनमुक्त, निरोगी आणि सकारात्मक जीवनशैलीकडे मार्गदर्शन करण्यासाठी हे अभियान सातत्याने राबविण्यात येत आहे. --- # ✍️ आजचा सविस्तर अभ्यास विषय ## **व्यसनाचे दुष्परिणाम, मानसिक स्वास्थ्य व सकारात्मक जीवनदृष्टी** --- ## 📖 प्रस्तावना व्यसन ही एक सामाजिक व मानसिक समस्या आहे जी व्यक्तीच्या आरोग्यावर, कुटुंबाच्या स्थैर्यावर आणि समाजाच्या प्रगतीवर परिणाम करते. व्यसनमुक्त जीवन म्हणजे केवळ व्यसन सोडणे नव्हे, तर सकारात्मक विचार, योग्य सवयी आणि निरोगी दिनचर्या अंगीकारणे होय. --- ## 🔹 १) व्यसनाचे प्रकार (सामान्य समज) * तंबाखू व संबंधित पदार्थ * मद्यपान * अंमली पदार्थ * मोबाईल/ऑनलाईन व्यसन (अत्याधिक वापर) --- ## 🔹 २) व्यसनाचे दुष्परिणाम ### 🧠 मानसिक परिणाम ✔️ चिडचिड, अस्थिरता ✔️ एकाग्रतेचा अभाव ✔️ नैराश्याची शक्यता ### 💪 शारीरिक परिणाम ✔️ आरोग्य बिघाड ✔️ रोगप्रतिकारक शक्ती कमी होणे ✔️ दीर्घकालीन आजारांचा धोका ### 👨‍👩‍👧‍👦 कौटुंबिक परिणाम ✔️ आर्थिक नुकसान ✔️ घरातील तणाव ✔️ सामाजिक प्रतिष्ठेवर परिणाम --- ## 🔹 ३) व्यसन टाळण्यासाठी प्रतिबंधात्मक उपाय ✔️ लहान वयापासून योग्य संस्कार ✔️ क्रीडा व सांस्कृतिक उपक्रमात सहभाग ✔️ सकारात्मक मित्रपरिवार ✔️ वेळेचे नियोजन ✔️ पालक व शिक्षकांशी संवाद --- ## 🔹 ४) तणाव व्यवस्थापन व जीवनकौशल्ये * नियमित व्यायाम व योग * ध्यान व श्वसन तंत्र * सकारात्मक विचारसरणी * ‘नाही’ म्हणण्याची क्षमता * आत्मविश्वास वाढवणे --- ## 🔹 ५) पुनर्वसनाची गरज व्यसनातून बाहेर पडण्यासाठी कुटुंबाचा आधार, समुपदेशन आणि सकारात्मक वातावरण आवश्यक आहे. दोषारोप न करता समजूतदारपणे मार्गदर्शन करणे हीच खरी मदत आहे. --- # 📝 आजचा अभ्यास उपक्रम 1️⃣ व्यसनाचे तीन दुष्परिणाम लिहा. 2️⃣ तणाव कमी करण्याचे दोन उपाय सांगा. 3️⃣ युवकांनी व्यसनापासून दूर राहण्यासाठी कोणती पावले उचलावीत? 4️⃣ स्वतःसाठी व्यसनमुक्त जीवनाचा संकल्प लिहा. --- # 🌟 प्रेरणादायी संदेश **“व्यसन सोडा – स्वप्नांना जोडा!”** निरोगी शरीर, शांत मन आणि सकारात्मक विचार हीच खरी संपत्ती आहे. 🚭 *स्वतः बदला – समाज बदलेल!* 🚭 📢 सर्व युवक व समाज बांधवांनी हा संदेश वाचून इतरांपर्यंत नक्की पोहोचवावा व व्यसनमुक्त समाज घडविण्यास सहकार्य करावे.

🌼🌼🌼 **समाज बांधवांसाठी अभिमानाची बातमी** **होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य, पुणे** *(ISO 9001:2015 आंतरराष्ट्रीय गुणवत्ता व्यवस्थापन प्रणाली मानांकन प्राप्त संस्था)* मार्गदर्शनपर एक दिवसीय कार्यशाळा उत्साहात संपन्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर संशोधन व प्रशिक्षण संस्था (बार्टी) यांच्या मार्फत होलार समाजाला **जात प्रमाणपत्र व जात पडताळणी प्रमाणपत्र** मिळविताना येणाऱ्या अडचणींवर चर्चा व मार्गदर्शन करण्यासाठी **दिनांक : २४ फेब्रुवारी २०२६** 📍 **स्थळ : पंचायत समिती सभागृह, वरोरा, जि. चंद्रपूर** येथे भव्य व ऐतिहासिक कार्यशाळा संपन्न झाली. विक्रमी उपस्थिती – समाजाची एकजूट या कार्यशाळेस महाराष्ट्रातील विविध **गाव, तालुका व जिल्ह्यांतून समाजबांधव मोठ्या संख्येने उपस्थित** राहिले. संस्थेच्या पाठीशी समाज खंबीरपणे उभा असल्याचे चित्र स्पष्टपणे दिसून आले. इतिहासात प्रथमच इतक्या मोठ्या प्रमाणावर होलार समाज एकत्र येऊन आपल्या प्रश्नांसाठी संघटितपणे पुढे सरसावला आहे. प्रमुख मार्गदर्शन उपायुक्तांचे प्रेरणादायी प्रतिपादन चंद्रपूर जिल्हा जात पडताळणी समितीचे उपायुक्त **डॉ. सिद्धार्थ गायकवाड** यांनी सांगितले की – > समाजाने शिक्षणाची कास धरून सातत्यपूर्ण प्रयत्न केले तर विकास निश्चित आहे. > पात्र प्रकरणे प्रलंबित ठेवली जाणार नाहीत व सर्वांना न्याय दिला जाईल. उपविभागीय अधिकाऱ्यांचे आश्वासन **संदीप सदाशिव भस्के (उपविभागीय अधिकारी)** * जात प्रमाणपत्र तात्काळ देण्याची प्रक्रिया गतीमान केली जाईल * प्रलंबित प्रकरणे समन्वयातून निकाली काढली जातील * अर्ज केल्यास समाजबांधवांना पूर्ण सहकार्य दिले जाईल समाज कल्याण योजनांची माहिती **विनोद मोहतुरे (सहाय्यक आयुक्त, समाज कल्याण, चंद्रपूर)** यांनी समाज मंदिर, ग्रंथालय, उच्च शिक्षण, बचत गटांना मिनी ट्रॅक्टर, तसेच आर्थिक व शैक्षणिक उन्नतीच्या विविध योजनांची माहिती दिली. विभागीय कार्यशाळांची यशस्वी मालिका संस्थेच्या पुढाकारातून खालील ठिकाणी विभागीय कार्यशाळा यशस्वीरित्या आयोजित करण्यात आल्या आहेत – * पुणे विभागीय कार्यशाळा * नाशिक विभागीय कार्यशाळा * लातूर विभागीय कार्यशाळा * छत्रपती संभाजीनगर विभागीय कार्यशाळा * नागपूर विभागीय कार्यशाळा या सर्व कार्यशाळांमुळे समाजबांधवांचे अनेक वर्षांपासून प्रलंबित प्रश्न मार्गी लागत असून **न्याय मिळण्याच्या दिशेने ठोस वाटचाल सुरू झाली आहे.** ## 🌺 संस्थापक अध्यक्षांचे नेतृत्व **श्री. नामदेवराव श्रीरंग आयवळे** (संस्थापक अध्यक्ष) यांच्या नेतृत्वाखाली समाजाच्या सामाजिक, शैक्षणिक व आर्थिक प्रश्नांवर सातत्याने शासन दरबारी पाठपुरावा सुरू आहे. आज महाराष्ट्रभरातून संस्थेच्या कार्याचे मोठ्या प्रमाणात कौतुक होत असून समाजामध्ये नवचैतन्य व आत्मविश्वास निर्माण झाला आहे. ## 📢 समाज बांधवांना आवाहन जात प्रमाणपत्र व जात पडताळणी संदर्भातील अडचणी सोडवण्यासाठी ✔ अर्ज करा ✔ आवश्यक कागदपत्रे पूर्ण करा ✔ संस्थेशी संपर्क साधा बबनराव करडे नायब तहसीलदार संस्थेचे सल्लागार व अभियानाचे मार्गदर्शक मोबाईल नंबर 7972140451 🌼 **एकजूट – शिक्षण – संघटन – सातत्यपूर्ण प्रयत्न यातूनच होलार समाजाचा सर्वांगीण विकास निश्चित!** 🌼 धन्यवाद 🙏