वेबसाईटवर ## 📘 स्पर्धा परीक्षा अभियान – महाराष्ट्र राज्य ### 🏛 होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य *ISO 9001:2015 आंतरराष्ट्रीय गुणवत्ता व्यवस्थापन प्रणाली मानांकन प्राप्त संस्था* **संस्थापक अध्यक्ष :** श्री. नामदेवराव श्रीरंग आयवळे --- ### 📅 दिनांक : बुधवार, 4 फेब्रुवारी 2020 ## 🎯 आजचा अभ्यास विषय ### भारतीय राज्यघटना : मूलभूत हक्क (भाग – 3) --- ## 📖 मूलभूत हक्क – भाग 3 (Part III of Indian Constitution) **कलम : 23 ते 35** भारतीय राज्यघटनेतील मूलभूत हक्क हे नागरिकांच्या स्वातंत्र्याचे व सन्मानाचे संरक्षण करणारे कणा आहेत. स्पर्धा परीक्षांच्या दृष्टीने हा घटक अत्यंत महत्त्वाचा आहे. --- ### 1. शोषणाविरुद्ध हक्क (कलम 23 ते 24) **कलम 23 :** मानव तस्करी, वेठबिगारी व सक्तीची मजुरी यांस मनाई. **कलम 24 :** 14 वर्षांखालील बालकांना धोकादायक उद्योग, कारखाने व खाणींमध्ये काम करण्यास मनाई. **महत्त्व :** मानवी सन्मानाचे संरक्षण व सामाजिक अन्यायाविरुद्ध सुरक्षा. --- ### 2. धर्मस्वातंत्र्याचा हक्क (कलम 25 ते 28) * धर्म स्वीकारणे, आचरण व प्रचार करण्याचे स्वातंत्र्य * धार्मिक संस्थांचे व्यवस्थापन करण्याचा हक्क * भारतीय राज्यघटनेतील धर्मनिरपेक्षतेचा पाया --- ### 3. सांस्कृतिक व शैक्षणिक हक्क (कलम 29 ते 30) * अल्पसंख्याकांच्या भाषा, लिपी व संस्कृतीचे संरक्षण * अल्पसंख्याकांना शैक्षणिक संस्था स्थापन व प्रशासनाचा अधिकार --- ### 4. घटनात्मक उपायांचा हक्क (कलम 32) * डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी यास *“संविधानाचा आत्मा”* असे संबोधले आहे * मूलभूत हक्कांचे संरक्षण करण्यासाठी सर्वोच्च न्यायालयात थेट दाद * लेखी आदेश (Writs) : Habeas Corpus, Mandamus, Prohibition, Certiorari, Quo-Warranto --- ## 📝 परीक्षा दृष्टिकोनातून महत्त्व * कलम 23 ते 32 वर वारंवार प्रश्न * Article 32 = Right to Constitutional Remedies * Writs वर हमखास MCQ * **MPSC, PSI, STI, पोलीस भरती व इतर स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त** --- ## ✍️ आजचा अभ्यास संकल्प * कलम 23 ते 32 पाठांतर * Writs वर किमान 20 वस्तुनिष्ठ प्रश्न सोडवणे * मूलभूत हक्कांचा तक्ता व तुलनात्मक अभ्यास --- ### ✨ सातत्य, शिस्त आणि योग्य मार्गदर्शन = निश्चित यश ✨ **स्पर्धा परीक्षा अभियान – महाराष्ट्र राज्य** *होलार समाज सामाजिक संस्था, महाराष्ट्र राज्य*